Европа космик агентлигининг «Евклид» телескопи Қуёш тизимида илгари номаълум бўлган янги кометани аниқлади. C/2026 S1 (Euclid) деб номланган осмон жисми Ердан тахминан 1,3 миллиард километр узоқликда жойлашган.
Хельсинки университети астрономи Микко Пёнтинен ва унинг «Евклид» лойиҳасидаги ҳамкасблари космик телескоп ёрдамида янги комета кашф этилганини маълум қилди. Бу «Евклид» телескопи томонидан кашф этилган биринчи янги комета ҳисобланади.
Маълум қилинишича, комета 2026 йилнинг 16–24 сентябрь кунлари телескоп орқали олинган осмон тасвирларини таҳлил қилиш жараёнида аниқланган. Халқаро астрономия иттифоқининг Кичик сайёралар маркази 8 октябрь куни ушбу кашфиётни расман тасдиқлаган.
Кузатувлар давомида кометанинг атрофини ўраб турган газ ва чанг булути — кома, шунингдек, унинг думи ҳам қайд этилган. Мазкур белгилар осмон жисмининг фаол комета эканини тасдиқлашга ёрдам берган.
Олимларнинг маълум қилишича, C/2026 S1 (Euclid) ҳозирда Ердан тахминан 1,3 миллиард километр масофада жойлашган. Комета 2027 йил сентябрь ойида ўз орбитасининг Қуёшга энг яқин нуқтаси — перигелийдан ўтиши кутилмоқда.
Осмон жисмининг орбитаси ўта чўзилган бўлиб, унинг эксцентриситети 0,9977 га тенг. Шунингдек, комета орбитаси Қуёш тизими сайёралари ҳаракатланадиган текисликка нисбатан тахминан 83 даража қия жойлашган. Дастлабки ҳисоб-китобларга кўра, унинг Қуёш атрофида тўлиқ айланиш даври 244,5 минг йилни ташкил этади. Бироқ кейинги кузатувлар натижасида бу кўрсаткичларга аниқлик киритилиши мумкин.
Маълумот учун, «Евклид» космик телескопи 2023 йил июль ойида фазога учирилган. Орадан бир ой ўтиб, у Қуёш ва Ер тизимининг иккинчи Лагранж нуқтаси — L2 атрофидаги ишчи орбитасига етиб борган.
Телескопнинг асосий вазифаси кометаларни қидириш эмас, балки коинотнинг йирик миқёсли тузилишини ўрганишдан иборат. Олти йиллик миссия давомида у миллиардлаб галактикаларни кузатиб, коинотнинг энг йирик уч ўлчамли хариталаридан бирини яратиши режалаштирилган.
Ушбу тадқиқотлар олимларга коинотда оддий ва қоронғи материянинг тақсимланишини яхшироқ тушуниш, шунингдек, унинг кенгайишига таъсир кўрсатувчи қоронғи энергия ҳақида янги маълумотлар олиш имконини беради.
Мутахассисларнинг таъкидлашича, янги кометанинг кашф этилиши «Евклид» телескопи асосий илмий вазифаларидан ташқари, Қуёш тизимидаги илгари номаълум осмон жисмларини аниқлаш имкониятига ҳам эга эканини кўрсатди.
