БМТ Ғазо секторида портламаган ўқ-дорилар ва портловчи моддалар тинч аҳоли учун жиддий хавф туғдираётганини маълум қилди. Айниқса, сулҳдан бери юз минглаб одамлар ўз жойларидан кўчирилган ҳудудларда вазият мураккаб.
БМТнинг Миналар фаолияти бўйича хизмати (UNMAS) босиб олинган Фаластин ҳудудларидаги миналардан тозалаш дастури раҳбари Юлиус ван дер Валт “Anadolu” агентлигига икки йилдан ортиқ давом этган шиддатли Исроил ҳужумлари ортидан Ғазо ҳудудининг портловчи моддалар билан зарарланиши ҳақида интервью берди.
“Сўнгги икки йил ичида Ғазода шиддатли жанглар бўлиб ўтди. Бу эса ҳудуднинг портловчи моддалар билан кучли ифлосланишига олиб келди. Айни пайтда, бу ҳолат гуманитар ёрдам етказилишига тўсқинлик қилмоқда, анклавни қайта тиклашни секинлаштирмоқда ва қурилиш ишларини ўта хавфли қилиб қўйган. Энг муҳими, бу Ғазонинг тинч аҳолиси учун улкан таҳдид ҳисобланади”, деди у.
Болалар энг катта хавф остида
Ван дер Валтнинг сўзларига кўра, портловчи қурилмалар хавфи деярли ҳар куни, анклавнинг барча ҳудудларида кўзга ташланади.
“Кўчиб юрган оилалар доимий равишда портлаш хавфига дучор бўлади”, деб таъкидлади UNMAS раҳбари.
Унинг қўшимча қилишича, бутун дунёдаги аксарият можароли ҳудудлардаги каби, болалар энг катта хавф остида турибди. Чунки улар портламаган ўқ-дориларни нима эканини билиш мақсадида ушлаб кўришга ҳаракат қилади, шунигдек, бу каби нарсалар билан ўйнамоқчи бўлади.
Ғазо — тозалаш энг қийин ҳудуд
Ван дер Валт UNMAS’нинг Ғазода 2023 йил октябрь ойидан бери фаолият юритаётганини эслатиб ўтди.
“Шу вақт ичида биз фақат кириш мумкин бўлган ҳудудларда 650 дан ортиқ портловчи объектни аниқладик. Уларнинг аксарияти портламаган ўқ-дорилар ва қўлбола портловчи қурилмалардир”, деди у.
Таъкидланишича, кичик майдони ва аҳоли зичлиги юқорилиги сабабли Ғазони миналардан тозалаш, Сурия ёки Ливанга қараганда анча қийин.
“Бу ерда ўқ-дорилар билан алоқа қилишдан қочиш деярли имконсиз. Одамлар ҳар куни уларга дуч келмоқда. Ҳатто кичик парчалар ҳам фожиа келтириб чиқариши мумкин”, деди ван дер Валт.
БМТ маълумотларига кўра, Исроил ва ҲАМАС ўртасидаги сулҳдан буён 774 мингдан ортиқ кўчирилган шахс рўйхатга олинган бўлиб, уларнинг аксарияти шикастланган ёки вайрон бўлган биноларда яшашга мажбур бўлмоқда.
“Ғазодаги биноларнинг тахминан 81 фоизи шикастланган ёки бутунлай вайрон бўлган. Ушбу вайроналар остида яширин портловчи қурилмалар бўлиши мумкин”, деб таъкидлади Юлиус ван дер Валт.
“Шубҳали нарсаларга тегманг”
Юлиус ван дер Валтнинг сўзларига кўра, UNMAS потенциал хавфли объектларга ҳеч қачон тегмасликни ва бу ҳақда зудлик билан хабар беришни қатъий тавсия қилмоқда.
“Бу объектлар жуда сезгир ва исталган вақтда портлаб, катта портлашга сабаб бўлиши ёки заҳарли моддаларни чиқариши мумкин. Биз уларга ҳеч қачон тегмасликни ва дарҳол хабар беришни қатъий тавсия қиламиз. UNMAS’да онлайн хабар бериш тизими мавжуд. Хабар олинганидан сўнг, мутахассислар уларни баҳолайди, хавфсизлик чегарасини ўрнатади ёки хавф йўқлигини тасдиқлайди. Портловчи моддалар нафақат жисмоний, балки одамларга улкан психологик таҳдид ҳам солади”, деди Юлиус ван дер Валт.
