Ислом цивилизацияси марказида Ўзбекистонга қайтарилган ноёб тарихий осори атиқалар илк бор кенг илмий жамоатчилик эътиборига ҳавола этилди.
Марказ ахборот хизматининг маълум қилишича, илмий кенгаш ўтказилиб, унинг аъзоларига Operation Inherent Vice халқаро амалиёти доирасида аниқланган маданий мерос намуналари намойиш этилди. Ушбу амалиёт Европа хавфсизлик ва ҳамкорлик ташкилоти ҳузуридаги Heritage Crime Task Force, Лондон полициясининг санъат ва антиквар жиноятлар бўлими, Art Loss Register, шунингдек, Ўзбекистондаги Ислом цивилизацияси маркази, Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича Бутунжаҳон жамияти (WOSCU) ҳамкорлигида амалга оширилган.
Тақдим этилган артефактлар Марказий Осиё цивилизациясининг кўп асрлик тарихий ривожланишини акс эттириб, буддавий, суғдий ва исломий маданий қатламларни ўз ичига олади. Улар орасида Кушон даврига оид ҳайкал бошлари ва бюстлар, штуко безаклари бўлаклари, II–VIII асрларга мансуб ноёб деворий суратлар ҳамда Фаёзтепа ва Қоратепа археологик мажмуаларига тегишли осори атиқалар мавжуд. Шунингдек, ХV асрга оид темурийлар даврига мансуб кенотаф алоҳида илмий ва маданий аҳамиятга эга.
Буддавий мазмундаги деворий суратлар, шунингдек, Гандҳара ва илк буддавий санъат анъаналарини акс эттирувчи терракота ва штуко ҳайкаллар ҳам бор.
Йиғилиш доирасида темурийлар даврига оид тош кенотаф ҳам тақдим этилди. У мураккаб битиклар, безаклар ва шеърий матнлар билан ишланган бўлиб, Марказий Осиё мемориал санъатининг ноёб намунаси сифатида баҳоланди.
Илмий кенгашда ушбу ёдгорликларни келгусида илмий ўрганиш, қайта тиклаш, рўйхатга олиш ва музей экспозициясига тайёрлаш масалалари муҳокама қилинди.
“Ушбу ноёб артефактларнинг ватанига қайтарилиши муҳтарам президентимиз Шавкат Мирзиёев томонидан амалга оширилаётган маданий меросни муҳофаза қилиш, асраш ва халқаро миқёсда қайтаришга қаратилган изчил давлат сиёсати натижасидир. Айнан шу сиёсат халқаро ҳамкорликни самарали йўлга қўйиш ва ушбу йўналишда амалий натижаларга эришиш имконини берди”, деди тадбирда сўзга чиққан Ислом цивилизацияси маркази директори, Ўзбекистон маданий меросини ўрганиш, сақлаш ва оммалаштириш бўйича Бутунжаҳон жамияти раиси Фирдавс Абдухолиқов.
Май ойининг бошларида ўғирланган маданий бойликлар Европанинг турли мамлакатлари ҳуқуқ-тартибот идоралари ва олимлари иштирокида ўтказилган кенг кўламли текширув натижасида Ўзбекистонга қайтарилгани хабар қилинганди.
