Марказий Осиё аҳолиси 2040 йилга бориб 96 миллион кишига етиши мумкин, бу эса инфратузилмага жиддий юк бўлади. Бу ҳақда Евросиё тараққиёт банки (ЕТБ) бошқаруви раиси Николай Подгузов “ТАСС” агентлигига берган интервьюсида маълум қилди.
Подгузов аҳоли сонининг ортиши иқтисодиёт учун ҳаракатлантирувчи куч бўлишини айтди, бироқ инфратузилмага юклама бўлишини таъкидлади.
“Барқарор ривожланиш учун энергия самарадорлиги, замонавий мобиллик ва сув ресурсларини бошқаришда кескин ўсиш зарур”, деди ЕТБ раҳбари.
У Марказий Осиё “дунёдаги иқлим ўзгаришига энг заиф ҳудудлардан бири” ҳисобланишини таъкидлади.
“Прогнозларга кўра, минтақада сув танқислиги ортиб боради ва 2028 йилга келиб, йилига 5 дан 12 куб километргача етиши мумкин”, деди Подгузов.
У эскирган инфратузилма туфайли минтақада сув ресурсларининг катта қисми йўқотилаётганини айтди. ЕТБ раҳбари банк Марказий Осиёда суғориш тизимларини модернизация қилиш, сувни тежайдиган технологияларни яратиш ва рақамли сув ҳисобини жорий этиш лойиҳаларини молиялаштиришда иштирок этаётганини эслатди. Подгузов, шунингдек, географик омилнинг минтақа ривожланишига таъсирини таъкидлади.
Минтақа океан портларидан 3 минг километрдан ортиқ масофада жойлашган. Бунинг оқибатида савдо 20—40 фоизга қимматлашмоқда, иқтисодиёт эса йилига 1,5 фоизгача ўсиш нуқтасини йўқотмоқда. Шу тариқа “масофа солиғи“ келиб чиқади, деди у.
Банк раҳбарининг фикрича, бу муаммони фақат транспорт алоқаларини кучайтириш орқали ҳал қилиш мумкин.
“Шу сабабли ЕТБ Евросиё транспорт каркаси концепциясини таклиф қилди. Бу логистика харажатларини камайтириб, савдони тезлаштирадиган транспорт йўлаклари тармоғидир. Бугунги кунда транспорт йўналишлари асосан шарқдан ғарбга қараб кетмоқда. Аммо шимол-жануб йўналишлари ва эҳтимолий Трансафғон йўлаги ҳам муҳим аҳамиятга эга. Улар минтақа учун Жанубий Осиё ва Форс кўрфази бозорларини очади”, деди Подгузов.
Унинг таъкидлашича, Марказий Осиё дунёдаги энг тез ривожланаётган минтақалардан бири бўлиб, 2026 йилда ЕТБ минтақанинг бешта мамлакатининг умумий иқтисодиёти 600 миллиард долларга етиши мумкинлигини кутмоқда.
“Аммо олдинга силжиш ва катта натижаларга эришиш учун, аввало, минтақа олдида турган муаммоларга: демография, транспорт ва сув таъминотига қандай жавоб беришни тушуниш керак. Бу учта чақириқ бир-бири билан жуда кучли боғлиқ”, деб ҳисоблайди ЕТБ раҳбари.
ЮНИСЕФ прогнозларига кўра, 2025 йилга келиб минтақа аҳолиси 84 миллиондан ошади.
