Ўзбекистонда аёллар ва болаларга нисбатан зўравонликнинг барча кўринишларига барҳам бериш, бу борада жамиятда муросасиз муҳитни шакллантиришга қаратилган янги чора-тадбирлар белгиланмоқда. Бу “‘Маҳаллани ривожлантириш ва жамиятни юксалтириш’ йилида устувор йўналишлар бўйича ислоҳотлар дастурлари ва ‘Ўзбекистон — 2030’ стратегиясини амалга ошириш бўйича Давлат дастури” лойиҳасида назарда тутилган.
Лойиҳага кўра, аёллар ва болаларга нисбатан содир этилган зўравонлик билан боғлиқ жиноятлар учун жавобгарлик чоралари кучайтирилади. Хусусан, 14 ёшга тўлмаган шахсларга нисбатан содир этилган жинсий жиноятлар учун умрбод озодликдан маҳрум этишгача бўлган жазо чораларини белгилаш кўзда тутилмоқда.
Шунингдек, вояга етмаганларга нисбатан содир этилган жинсий ва зўравонликка оид жиноятларни тергов қилишни прокуратура органларининг мутлақ ваколатига ўтказилади. Вояга етмаган шахслар ва хотин-қизларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик билан боғлиқ ишларни тергов қилиш ва кўришга ихтисослашган ва махсус тайёргарликдан ўтган терговчи ва судьялар фаолиятини йўлга қўйилади.
Бундан ташқари, никоҳ ёшига етмаган шахсни унаштириш, шунингдек, бундай ҳолатларга ундаган ота-оналар, уларнинг ўрнини босувчи шахслар ва ноқонуний никоҳни тарғиб қилганларга нисбатан маъмурий жавобгарлик жорий этилиши режалаштирилган.
Жамиятда “зўравонликка тоқацизлик” тамойилини ижтимоий меъёр сифатида мустаҳкамлаш, никоҳ ёшига етмасдан турмуш қуриш ҳолатларининг олдини олиш бўйича самарали тизим яратиш мақсад қилинган.
Давлат дастурида, шунингдек, аёллар ва болаларга нисбатан тазйиқ ва зўравонлик билан боғлиқ ишларни тергов қилиш ва кўриб чиқишга ихтисослашган, махсус тайёргарликдан ўтган терговчилар ва судьялар фаолиятини йўлга қўйиш белгиланган.
Оила ва хотин-қизлар масканларида эса ёш никоҳланувчиларнинг камида 40 фоизини махсус ўқитиш дастурлари билан қамраб олиш, психолог, ҳуқуқшунос ва бошқа мутахассисларни жалб қилган ҳолда оилавий зўравонликка қарши курашиш чораларини кучайтириш кўзда тутилмоқда. Мазкур нормалар 2026 йил 1 апрелдан жорий этилиши белгиланган.
