Жаҳон банки 2026 йил учун “Жаҳон иқтисодиёти истиқболлари” ҳисоботини эълон қилди. Унда Европа ва Марказий Осиёдаги 22 та ривожланаётган мамлакатлар ялпи ички маҳсулоти қанча ўсиши прогноз қилинган.
Кутилмаларга кўра, 22 давлат орасида Ўзбекистон иқтисодий ўсиши Қирғизистон ва Тожикистондан кейинги учинчи ўринни эгаллайди.
Жорий йилда Европа ва Марказий Осий минтақасида иқтисодий ўсиш суръатлари 2,4 фоиз даражасида сақланиб қолиши қайд этилган.
“Барқарор ички талаб инфляциянинг пасайиши, молиявий шароитларнинг яхшиланиши, Европа Иттифоқи маблағларини ўзлаштиришнинг фаоллашуви ҳамда мудофаа харажатларининг ошиши ҳисобига таъминланади”, дейилади таҳлилда.
Жаҳон банки 2025 йилда Қозоғистон, Қирғизистон, Тожикистон ва Ўзбекистоннинг жами ялпи ички маҳсулоти 6,2 фоизга ўсганни билдирган. 2026-йилда ўсиш суръатларининг 5 фоизгача секинлашиши кутилмоқда.
“Субминтақада юқори инфляция фонида хусусий истеъмолнинг сусайиши прогноз қилинмоқда. Шунингдек, Россия иқтисодиётининг секинлашуви Марказий Осиё мамлакатларидан экспортнинг қисқаришига олиб келиши мумкин. Россиянинг миграция сиёсатини қатъийлаштириши эса субминтақага пул ўтказмалари ҳажмининг камайишига сабаб бўлади”, дея кутилмаларни очиқлаган Жаҳон банки.
Таҳлилга кўра, 2026 йилда Қозоғистонда иқтисодий ўсиш нефть қазиб олишнинг барқарорлашуви ва ушбу хом ашё турига жаҳон нархларининг пасайиши фонида 4,5 фоизгача секинлашиши кутилмоқда. Бу тенденция экспорт даромадлари ва бюджет тушумларининг қисқаришига олиб келади.
2026 йилда Қирғизистонда (6,5 фоиз), Тожикистонда (6,2 фоиз) ва Ўзбекистонда (6 фоиз) ялпи ички маҳсулот ўсишининг секинлашиши прогноз қилинган. Бироқ олтиннинг жаҳон бозорларидаги нархлари юқорилиги ушбу мамлакатларда иқтисодий фаолликни қўллаб-қувватлаши кутилмоқда.
Минтақа учун прогнозлар ҳануз иқтисодий ўсишнинг секинлашиши билан боғлиқ хатарлар устунлиги билан тавсифланади. Хусусан, Россиянинг Украинага бостириб кириши билан боғлиқ можаронинг чўзилиши ёки кескинлашуви юқори геосиёсий ноаниқликнинг сақланиб қолишига ва минтақада иқтисодий фаолликнинг янада сусайишига олиб келиши мумкин. Шу билан бирга, Украинадаги фаол ҳарбий ҳаракатларнинг кутилганидан эртароқ якунланиши мамлакатни қайта тиклашга йўналтирилган инвестицияларни жадаллаштириши ҳамда минтақада инвесторлар ишончини ошириш эҳтимоли бор.
“Иссиқ тўлқинлар ва қурғоқчиликни ўз ичига олган тез-тез такрорланадиган ва кучли экстремал об-ҳаво ҳодисалари Европа ва Марказий Осиё минтақасида иқтисодий ўсиш учун қўшимча хатарлар туғдирмоқда. Айниқса, Марказий Осиё мамлакатларида қишлоқ хўжалиги унумдорлиги, сув ресурслари ва инфратузилмага таҳдид солишда давом этмоқда”, дея қайд этилган ҳисоботда.
Ўз навбатида Жаҳон банки экспертлари янги халқаро келишувлар билан мустаҳкамланган минтақавий интеграциянинг чуқурлашуви савдо ва иқтисодий ўсишга кўмаклашиши мумкинлигини билдирган. Бунга мисол сифатида Европа Иттифоқи ва Марказий Осиё мамлакатлари ўртасида стратегик шериклик тўғрисидаги қўшма декларация имзоланиши, Европа Иттифоқи ва Ўзбекистон ўртасида Кенгайтирилган шериклик ва ҳамкорлик тўғрисидаги битим, АҚШ ва Марказий Осиё мамлакатлари ўртасида иқтисодий ҳамкорлик бўйича ниятлар тўғрисидаги қўшма баёнот қайд этилган.
