Эрон Ҳиндистон байроғи остидаги танкерларга жаҳон нефть савдосининг муҳим артерияси ҳисобланган Ҳормуз бўғози орқали ўтишга рухсат беради. Бу ҳақда Ҳиндистон ҳукуматидаги манбага таяниб, Reuters хабар берди.
Ҳиндистон хом нефть импортининг 40 фоизи айнан шу бўғоз орқали ўтади. Айни пайтда мамлакат газ импортёри сифатида дунёда иккинчи ўринда туради.
Гарчи Ҳиндистон томони келишув ҳақида хабар берган бўлса-да, мамлакат ташқарисидаги эронлик манба бундай келишувга эришилганини рад этди ва масала ўта нозик эканини билдирди.
Дунёдаги учинчи йирик нефть истеъмолчиси бўлган Ҳиндистон томонининг маълум қилишича, сўнгги кунларда икки давлат ташқи ишлар вазирлари ўртасида уч бора телефон орқали мулоқот бўлиб ўтган.
Ҳафталик брифингда Ҳиндистон ТИВ матбуот котиби Рандҳир Жаисвал сўнгги суҳбат ҳинд кемачилиги ва энергетика хавфсизлиги масалаларига қаратилганини тасдиқлади, бироқ батафсил маълумот бериш ҳали эрта эканини айтди.
Урушдан кейинги илк юк
Февраль ойи охирида Эрон, АҚШ ва Исроил ўртасида уруш бошланганидан буён Яқин Шарқдан Ҳиндистонга илк нефть партияси етиб келди. Саудия нефтьини ташийдиган, Либерия байроғи остидаги Суэзмах Шенлонг танкери Ҳурмуз бўғозини кесиб ўтиб, 12 март куни Мумбай портига лангар ташлаган. Ушбу юкнинг мижози давлатга қарашли Bharat Petroleum Corp (BPCL) экани айтилмоқда.
Шунингдек, Ҳиндистонга йўл олган яна иккита хорижий танкер яқинда бўғоздан ўтган. Ҳиндистонлик манбанинг сўзларига кўра, 10 март оқшомидаги мулоқотдан сўнг Теҳрон Ҳиндистон кемалари учун хавфсиз йўлак ваъда қилган. Бироқ Эрон маъмуриятининг турли бўғинлари ўртасида кўрсатмалар қандай етказилаётгани бўйича тушунмовчиликлар мавжудлиги сабабли вазият ўзгарувчан бўлиб қолмоқда.
Эрон ТИВ раҳбари Аббас Ароқчи ва унинг ҳиндистонлик ҳамкасби С. Жайшанкар ўртасидаги суҳбатдан сўнг, Теҳрон расмий баёнот билан чиқди. Унда Форс кўрфазидаги кема билан боғлиқ муаммолар ва хавфсиз бўлмаган вазият учун айнан АҚШ жавобгар экани таъкидланган. Расмий баёнотларда ҳинд кемалари учун махсус келишув ҳақида сўз бормаган.
Ҳозирда Ҳормуз бўғози атрофида Ҳиндистон байроғи остидаги 28 та кема ва 778 нафар ҳиндистонлик денгизчи мавжуд. Ҳиндистон нефть вазирлиги уларнинг хавфсизлигини таъминлаш учун элчихоналар билан яқин алоқада эканини билдирди.
Ҳиндистон эронлик денгизчиларга бошпана берди
Ҳиндистон уруш бошланганидан кейин портга келиб тўхтаган кемадаги 183 нафар эронлик денгизчига хавфсиз бошпана берди.
Аввалроқ Ҳиндистон Бенгал қўлтиғидаги ҳарбий машғулотлардан сўнг Эроннинг учта кемасига тўхташга рухсат берган эди. Бироқ улардан бири кейинчалик халқаро сувларда АҚШ сувости кемаси томонидан чўктирилди, яна бири эса Шри Ланкадан ёрдам сўрашга мажбур бўлди.
Нефть нархи ва хавф
Февраль ойи охиридан буён Эрон бўғозда камида 16 та кемага ҳужум қилди. Теҳрон агар АҚШ ва Исроил ҳужумлари давом этса, нефть нархи икки баравар қимматлаб, бир баррели 200 долларга чиқиши мумкинлигидан огоҳлантирди.
Айни пайтда чоршанба, 11 март куни Ҳиндистоннинг Кандла портига йўл олган Таиланд кемасига ҳужум қилингани Нью Деҳлининг кескин эътирозига сабаб бўлди.
“Ҳиндистон ҳарбий тўқнашувларда тижорат кемаларининг нишонга олинаётганини қоралайди”, дейилади ТИВ баёнотида.
Мазкур ҳужумлар оқибатида Ҳиндистон фуқаролари ҳам ҳалок бўлгани айтилмоқда. Ҳормуз бўғозининг ёпилиш хавфи Ҳиндистонни муқобил йўлларни қидиришга, хусусан, Россиядан нефть сотиб олиш ҳажмини оширишга мажбур қилмоқда.
