Президент гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар билан боғлиқ жиноятчиликка қарши курашиш тизимини тубдан кучайтиришга қаратилган янги фармонни имзолади. Ҳужжат гиёҳвандликнинг олдини олиш, ёшларни ҳимоя қилиш, жавобгарликни кучайтириш ҳамда тиббий-ижтимоий реабилитация тизимини ривожлантиришни назарда тутади.
Фармон билан 2025–2026 йилларда амалга ошириладиган Миллий дастур ва унинг ижросини таъминлаш бўйича йўл хариталари тасдиқланди. Дастур доирасида барча тегишли вазирлик ва идораларга аниқ вазифалар юклатилди.
Қонунчиликни такомиллаштириш
Ички ишлар вазирлиги 2025 йил якунигача “Гиёҳвандлик воситалари ва психотроп моддалар тўғрисида”ги қонуннинг янги таҳририни ишлаб чиқади. Жиноят кодексига “Аҳоли саломатлиги ва миллат генофондига қарши жиноятлар” деб номланган янги боб киритилиши кўзда тутилмоқда.
Фармонга кўра, ташкил этилган наркогуруҳлар, трансчегаравий тарқатиш ёки интернет орқали гиёҳванд моддаларни сотиш билан шуғулланган шахсларга 20 йилгача озодликдан маҳрум этиш жазоси белгиланиши мумкин.
Шунингдек, вояга етмаганларни гиёҳвандликка жалб этган ёки таълим муассасаларида тарқатган шахсларга нисбатан жазолар оғирлаштирилади. Жамоат жойларида гиёҳвандлик моддалари истеъмол қилганлик учун эса 15 кунгача маъмурий қамоқ жорий этилади.
Прекурсорлар назорати кучаяди
Фармон билан гиёҳванд моддалар тайёрлашда ишлатиладиган кимёвий моддаларга — прекурсорларга нисбатан назорат тизими тубдан кучайтирилади. Уларнинг ишлаб чиқариш, ташиш ва сотилиш жараёни эндиликда электрон назорат тизими орқали кузатиб борилади. Божхона ва ички ишлар органларида прекурсорлар айланмасини назорат қилувчи махсус бўлимлар ташкил этилади.
Рақамли технологиялар орқали назорат
Рақамли технологиялар вазирлиги ва Ички ишлар вазирлиги 2026 йил 1 июлгача интернет тармоғида наркотик моддаларнинг ноқонуний савдосини аниқлаш ва блоклаш учун сунъий интеллект асосида дастурий тизим ишлаб чиқади. Шу мақсадда ёшлар ўртасида хакатон ўтказилиб, энг самарали технологик ечимлар амалиётга жорий қилинади.
Профилактика ва реабилитация тизими
Фармонда гиёҳвандликка қарши профилактика ишларини кучайтириш, айниқса ёшлар орасида салбий одатларга нисбатан муросасиз муносабатни шакллантиришга алоҳида эътибор қаратилган. Тиббий муассасаларда диагностика, даволаш ва реабилитация хизматлари сифатини ошириш ҳамда бу жараёнларни рақамлаштириш белгиланди.
Назорат ва ижро
Фармон ижроси юзасидан Республика идоралараро мувофиқлаштирувчи ишчи гуруҳ ташкил этилди. Гуруҳ 2025–2026-йилларда Миллий дастур ва йўл хариталари ижросини жойларда назорат қилади, ҳар ойда ҳисоботларни кўриб чиқади ва чоралар белгилайди.
Фармон ижросини назорат қилиш Президент Администрацияси раҳбари Саида Мирзиёева зиммасига юклатилди.
Шавкат Мирзиёев 3 ноябрь куни миллат генофондини гиёҳвандликдан ҳимоя қилиш, кибержиноятларга қарши самарали курашиш ҳамда прокурор назоратини рақамлаштириш юзасидан таклифлар тақдимоти билан танишган эди. Ўзбекистонда йил бошидан 11 мингдан зиёд наркожиноят аниқланиб, 2,5 тоннага яқин гиёҳванд моддалар ушлаб қолинди. Йиғилишда соҳадаги мавжуд салбий тенденсиялар таҳлил қилинди.
Жумладан, кейинги пайтларда истеъмоли осон, яшириш ва тарқатиш қулай дори шаклидаги психотроп ва синтетик моддалар анъанавий наркотиклар ўрнини эгалламоқда, уларнинг тарқалиши асосан ёшлар орасида юз бермоқда, синтетик наркотиклар яширин нарколабораторияларда тайёрланиб, интернет орқали контакциз шаклда ўтказилмоқда, наркотикларни тарқатиш манбаси бўлган уюшган жиноятчилик трансчегаравий хусусиятга эга.
“Шу боис, миллий қонунчилигимизга мана шундай хавф-хатарларнинг олдини олиш, уларга қарши аёвсиз курашиш, бундай иллатни таг-томири билан йўқотишга қаратилган нормаларни киритиш вақти келди”, деган эди давлат раҳбари.
