Олимлар физика фанининг сир-асрорларини очиб бериши мумкин бўлган дунёдаги илк ядровий соатларни ихтиро қилди. Бу ҳақда Euronews хабар берди.
Ушбу иккита қурилма энг сўнгги атом соатлари ҳисобланади. Улар вақтни атом ядроси ичидаги протон ва нейтронлар иштирокидаги ўзгаришларни ёруғлик орқали кузатиш йўли билан ўлчайди.
Атом соатлари вақтни аниқ ўлчаш учун ишлатилади ва улар илк бор 1949 йилда яратилган. Номига қарамай, улар ядровий синтез ёки бўлинишдан фойдаланмайди.
Дунёнинг энг яхши соатлари шу вақтгача атомлардаги электронларнинг энергия даражалари ўртасида сакрашига таяниб келган. Аммо янги кашфиёт соат учун таянч айнан ядронинг ўзидан келиб чиқиши мумкинлигини кўрсатди.
Хитойнинг Цингҳуа университети ва бошқа муассасалари ҳамда Австриянинг TU Wien университети тадқиқот гуруҳлари ўз ютуқларини 7 октябрь куни Nature журналида чоп этилган иккита алоҳида мақолада эълон қилди.
Соатда торий-229 ишлатилган. Бу ноёб атом бўлиб, унинг ядроси лазердан чиқадиган ултрабинафша нур ёрдамида энергия ҳолатини ўзгартира олади. Бу шундай ишлайдиган фанга маълум ягона ядродир. Олимлар 148,4 нанометр узунликдаги ултрабинафша нур чиқарувчи лазер ясади ва уни ичида торий-229 бўлган кичик кальций фторид кристалларига йўналтирди.
Асосий ютуқ шундаки, ядровий соатлар муваффақиятли ишлади. Лазер торий-229 ядросига уланган ҳолда барқарор вақтни сақлаб турди ва синов даврида тахминан квадриллиондан бир қисмига тенг (10⁻¹⁵) аниқликка эришди.
Вақтни аниқ ўлчаш сунъий йўлдош орқали навигация ва телекоммуникация каби кундалик технологиялар учун муҳим ҳисобланади. Ядровий соатлар бу тизимларни янада аниқроқ қилишга ёрдам беради. Мақолада ёзилишича, улар фундаментал физикада ҳам муҳим аҳамиятга эга бўлиши мумкин, бироқ соатларнинг аниқ қўлланиш соҳалари келтириб ўтилмади.
