Марказий Осиёнинг қарийб 13 минг фуқароси Россия армияси таркибида Украинага қарши урушда иштирок этмоқда ёки иштирок этган. Бу ҳақда мустақил журналист Григорий Пирликнинг “Украина-Марказий Осиё” лойиҳаси хабар берди.
Қайд этилишича, маълумотлар журналистнинг сўровига асосан Россия армияси ҳарбийларининг асирга тушиши масалалари билан шуғулланувчи “Хочу жить” (“Яшашни хоҳлайман”) ташкилоти томонидан тақдим этилган.
Эълон қилинган маълумотларга кўра, жами 12 666 нафар Марказий Осиё фуқаросининг шахси исм-шарифи билан аниқланган, улардан:
- 4 853 нафари – Ўзбекистон фуқароси;
- 3 407 нафари – Тожикистон фуқароси;
- 2 389 нафари – Қозоғистон фуқароси;
- 1 439 нафари – Қирғизистон фуқароси;
- 578 нафари — Туркманистон фуқароси.
Қайд этилишича, 2025 йил давомида “Хочу жить” лойиҳаси Россия Мудофаа вазирлиги билан шартнома имзолаб, Украинага қарши жанг қилишга кетган Ўзбекистон фуқароларининг исм-шарифи келтирилган рўйхатларни икки марта эълон қилган:
- Май ойида рўйхатдан 1 110 нафар ўзбекистонлик жой олганди.
- Июль ойида янги рўйхат 902 та фамилияни ўз ичига олган.
Шундай қилиб, ўтган йилнинг июль ойига келиб лойиҳа ихтиёрида Россия Мудофаа вазирлиги билан шартнома тузган 2 012 нафар ўзбекистонлик ҳақида маълумот бўлган. 2025 йилнинг июлидан 2026 йилнинг январигача бўлган давр ичида “Хочу жить” Ўзбекистон паспортига эга яна 2 841 нафар оккупантнинг маълумотларини аниқлаган.
Маълумот учун, “Хочу жить” лойиҳаси Украина Мудофаа вазирлиги ва Бош разведка бошқармаси томонидан ташкил этилган. Сўнгги уч йил ичида Ўзбекистон, Қозоғистон ва Қирғизистонда Украинадаги урушда қатнашган ўнлаб фуқароларга нисбатан айблов ҳукмлари чиқарилди. Маҳкумларга нисбатан нисбатан 3 йилдан 5 йилгача озодликдан маҳрум қилиш жазолари тайинланган (Тожикистон уруш қатнашчиларини жиноий жавобгарликка тортмаяпти, ёпиқ Туркманистонда эса бу масала бўйича маълумот йўқ).
Украина томонига кўра, Марказий Осиё давлатлари фуқаролари деярли ҳар доим фақат пиёда қўшинлари сифатида ишлатилади ва улар тўғридан тўғри олдинги чизиқдаги “гўштли ҳужумлар”га юборилади. Шунингдек, марказий осиёлик айрим мигрантлар Россияда ҳуқуқ-тартибот идоралари ходимлари уларни қўрқитиш орқали Россия армияси билан шартнома имзолашга мажбурлаётгани ҳақида бир неча бор шикоят қилган.
Хусусан, 2025 йилда Россия Тергов қўмитаси раҳбари Александр Бастрикин ҳуқуқ-тартибот идоралари Россия паспортини олган 80 мингга яқин мигрантни “тутганини”, улардан 20 мингга яқини Украинага қарши урушга юборилганини маълум қилган. Унинг сўзларига кўра, идора ходимлари ИИВ ва Росгвардия билан ҳамкорликда Россия фуқаролигини олган, аммо ҳарбий рўйхатга турмаган хорижликларни аниқлаш учун мунтазам равишда рейдлар ўтказиб келмоқда.
