АҚШ Жанубий Хитой денгизидаги вазиятни жиловлаш мақсадида Филиппинга қўшимча юқори технологияли ракета тизимларини жойлаштиришни режалаштирмоқда. Сешанба, 17 февраль куни икки иттифоқчи давлат Хитойнинг ушбу минтақадаги хатти-ҳаракатларини ноқонуний, мажбурловчи, тажовузкор ва алдамчи деб қоралади. Бу ҳақда Associated Press хабар берди.
Пекин маъмурияти 2024 йилда Филиппин шимолида АҚШнинг ўрта масофага учувчи Typhon ракета тизими, 2025 йилда эса кемаларга қарши ракета қурилмаси жойлаштирилганидан кейин бир неча бор хавотир билдирган эди.
Хитой томони бу қуроллар унинг юксалишини жиловлашга қаратилганини ва минтақавий барқарорликка таҳдид солишини таъкидламоқда. Хитой Филиппиндан ушбу қурилмаларни ўз ҳудудидан олиб чиқиб кетишни талаб қилган бўлса-да, президент кичик Фердинанд Маркос бошчилигидаги расмийлар бу талабни рад этди.
Йиллик музокаралар ва янги режалар
Душанба, 16 февраль куни Манилада АҚШ ва Филиппин расмийлари хавфсизлик, сиёсий ва иқтисодий алоқаларни кенгайтириш бўйича йиллик музокараларни ўтказди. Сешанба куни эълон қилинган қўшма баёнотда 2026 йил учун аниқ мудофаа режалари белгилаб олинди. Улар қуйидагилардир:
- қўшма ҳарбий машғулотлар ўтказиш;
- Вашингтон томонидан Филиппин армиясини модернизация қилишга кўмаклашиш;
- АҚШнинг энг замонавий ракета ва учувчисиз тизимларини Филиппинда жойлаштириш кўламини ошириш.
Баёнотда таъкидланишича, томонлар навигация ва парвозлар эркинлигини, тўсиқсиз қонуний савдони ҳамда денгиздан қонуний фойдаланишни қўллаб-қувватлайди. Шунингдек, Ҳинд-Тинч океани минтақаси иқтисодиётига салбий таъсир кўрсатувчи Хитойнинг ҳаракатлари кескин қораланди.
Филиппиннинг Вашингтондаги элчиси Хосе Мануэл Ромуалдеснинг сўзларига кўра, томонлар 2026 йилда АҚШнинг такомиллаштирилган турдаги ракета қурилмаларини жойлаштиришни муҳокама қилган. Филиппин келажакда ушбу тизимларни сотиб олиши ҳам мумкин.
Маълумот ўрнида, Typhon тизими 2024 йил апрель ойида Лусон оролига жойлаштирилган. Техника Standard Missile-6 ва Tomahawk қанотли ракеталарини учиришга қодир. Tomahawk ракеталари 1 600 километрдан ортиқ масофага уча олади, бу эса Лусон оролидан туриб Хитой ҳудудини нишонга олиш имконини беради.
Мақсад: фақатгина тийиб туриш
Ромуалдеснинг таъкидлашича, АҚШ ракеталарининг жойлаштирилиши ҳеч қайси давлатга душманлик қилиш мақсадини кўзламайди.
“Бу шунчаки жиловлаш учун. Хитой ҳар сафар тажовузкорлик кўрсатса, бу бизнинг шундай турдаги қуролларга эга бўлиш ҳақидаги қароримизни янада мустаҳкамлайди”, деди элчи The Associated Press агентлигига.
Ҳозирда АҚШ ҳарбийлари қўшма машғулотлар давомида филиппинлик аскарларни ушбу қуролларнинг имкониятлари ва улардан фойдаланиш тартиби билан таништирмоқда. Айни пайтда ҳар икки давлат ҳарбийлари стратегик муҳим ҳисобланган Баши канали устидан назоратни сақлаб қолишга ҳаракат қилмоқда.
