Францияда келаси ўқув йилидан бошлаб 15 ёшга тўлмаган болалар ва ўсмирларнинг ижтимоий тармоқлардан фойдаланиши бутунлай тақиқланиши кутилмоқда. Бу ҳақда мамлакат президенти Эммануэл Макрон маълум қилди.
“Фарзандларимизнинг мияси сотилмайди”
Шанба, 24 январь куни эълон қилинган видео мурожаатида Макрон қонунчилардан 15 ёшгача бўлганлар учун ижтимоий тармоқларга киришни чекловчи қонун лойиҳасини қабул қилиш жараёнини тезлаштиришни сўради. Мақсад — ушбу тартибни 2026 йилнинг сентябрь ойида, яъни янги ўқув йили бошланишига қадар кучга киритишдир.
“Фарзандлар ва ўсмирлар онги сотилмайди. Уларнинг туйғулари Америка платформалари ёки Хитой алгоритмлари томонидан манипуляция қилиниши учун сотувга қўйилмаган”, дея таъкидлади Франция президенти.
Смартфонлар ҳам тақиқланади
Макроннинг “Республика учун бирга” коалицияси аъзоси, депутат Лор Миллер 26 январь куни тегишли қонун лойиҳасини Миллий ассамблеяда кўриб чиқиш учун тақдим этиши режалаштирилган. Мазкур ҳужжат нафақат ижтимоий тармоқларга чеклов қўяди, балки ўрта таълим ўқувчиларига смартфонлардан фойдаланишни ҳам тақиқлайди.
Франциянинг ушбу ташаббуси Европадаги умумий тенденциянинг бир қисмидир. Австралия 2025 йилда дунёда илк бор 16 ёшгача бўлган болалар учун ижтимоий тармоқларни тақиқлаган эди. Шунингдек, Данияда ҳам 15 ёшдан кичиклар учун ижтимоий тармоқларни блоклаш бўйича келишувга эришилган (қонун 2026 йил ўрталарида кучга кириши мумкин).
Франция анча вақтдан бери болаларнинг телефон ва ижтимоий тармоқларга боғланиб қолишига қарши курашиб келади. 2023 йилда ҳам 15 ёшгача бўлганлар учун чекловлар ва ота-она розилиги ҳақида қонун қабул қилинган эди. Бироқ у Европа Иттифоқининг Рақамли хизматлар тўғрисидаги акти билан зид келгани сабабли амалиётга татбиқ этимаганди.
Тақиқ қандай ишлайди?
Янги қонун лойиҳасида айнан қайси платформалар тақиқланиши кўрсатилмаган, бироқ Википедия каби энциклопедиялар ва бошқа таълимий ресурслар учун истисно қилинади. Ёшни аниқлаш (верификация) масаласи ҳозирча баҳсли бўлиб турибди. Депутат Лор Миллернинг сўзларига кўра, бу жараён 2024 йилда қабул қилинган порнографик сайтларга киришни назорат қилиш тизимига ўхшаш бўлиши мумкин. Ҳозирда Францияда ёшни аниқлашнинг иккита усули қўлланилади:
- фойдаланувчининг шахсий гувоҳномаси (ID-карта) фотосурати ва селфисини солиштириш;
- сунъий интеллект ёрдамида селфи орқали фойдаланувчининг ёшини тахминий аниқлаш.
