Украинанинг Чернобил шаҳрида ҳалокатга учраган атом электр станциясининг деворларида янги ҳаёт шакли — радиация билан озиқланадиган ғайриоддий қора замбуруғ аниқланди. Бу ҳақда Science Alert хабар берди.
Олимларнинг фикрича, бу замбуруғ ўсимликлар фотосинтез учун ёруғликдан фойдаланганидек, радиациядан энергия манбаи сифатида фойдаланади. Замбуруғга cладоспориум спҳаэроспермумдеб ном берилган. Баъзи олимларнинг тахминига кўра, унинг тўқ пигменти — меланин ушбу жараённи амалга оширишга имкон беради.
Таъкидланишича, олимлар намуналарни тўғридан тўғри радиация даражаси жуда юқори бўлган жойлардан йиғиб олган. Тадқиқотлар натижасида замбуруғ нафақат омон қолгани, балки радиация таъсирида янада тезроқ ўсгани аниқланган.
Бу хусусият, тирик организмларнинг одатий реакциясига тўғри келмайди. Айнан шу хусусият унинг бошқа ҳаёт шакллари учун ҳалокатли бўлган шароитларда яшаб қолишини изоҳлайди. Бу жараён радиосинтез деб аталади, аммо унинг аниқ механизмлари ҳозирча номаълум бўлиб қолмоқда.
Daily Mail нашри 2025-йилнинг октябрь ойида АҚШнинг Dogs of Chernobyl нотижорат ташкилотига таяниб, ҳудудда ғайриоддий кўк рангдаги итлар пайдо бўлгани ҳақида хабар берган эди. Ҳайвонлар бўйича кўнгиллиларнинг фикрича, бу ранг ўзгариши итларнинг кимёвий моддалар таъсирига учрагани сабабли юзага келган бўлиши мумкин.
Чернобил фалокати
Маълумот ўрнида, Чернобилдаги атом электр станциясидаги портлаш ХХ асрнинг энг йирик техноген фалокатларидан бири ҳисобланади. 1986 йил 26 апрелга ўтар кечаси собиқ Совет Иттифоқига қарашли Украина ССР ҳудудидаги Чернобил атом электр станциясининг 4-энергоблогида йирик портлаш содир бўлган. Оқибатда, кўп миқдорда радиоактив моддалар атмосферага тарқалиб, нафақат ҳозирги Украина, Беларусь ва Россия ҳудудларига, балки Европанинг катта қисмига ҳам тарқалган.
Дастлабки бир неча ҳафта ичида ўттиздан ортиқ ходим ва ўт ўчирувчи ўткир радиация синдроми туфайли вафот этган. Реактор бир неча кун давомида ёнишда давом этган ва радиоактив изотопларни (айниқса, Йод-131 ва Цезий-137) Европа бўйлаб тарқатган. Кейинчалик станция атрофидаги аҳоли эвакуация қилиниб, реактор атрофида 30 километрлик изоляция зонаси ташкил этилган.
