Япония космик аппарати 20 октябрь куни Марс йўлдошларидан бирига томон муваффақиятли учирилди. Бу миссия Ерга намуналар олиб келадиган ҳамда Қуёш тизимининг келиб чиқиши сирини очишга ёрдам берадиган биринчи лойиҳа бўлиши кутилмоқда.
Учувчисиз бошқариладиган ММХ (Martian Moons eXploration) миссияси Марсга 2027 йилнинг август ойида етиб бориши кутилмоқда. Аппарат сайёранинг иккита йўлдошидан энг каттаси бўлган Фобосдан намуналар йиғади. Шунингдек, у йўлдош сиртини тадқиқ қилиш учун Германия ва Францияда ишлаб чиқилган IDEFIX роверини қўндиради.
Япония аэрокосмик тадқиқотлар агентлиги (JАХА) хабарига кўра, ММХ зондини олиб чиққан H3 ракета-ташувчиси Танегасима космодромидан маҳаллий вақт билан соат 04:41 да коинотга кўтарилган. Эрта тонг бўлишига қарамай, жонли эфирни минглаб одамлар кузатиб борди.
Бир соат ўтгач, JАХА аппарат H3 ракетасидан муваффақиятли ажралгани ва Марс томон ўз парвозини бошлаганини эълон қилди.
“Мен бу кунни тушимда кўрган эдим, шунинг учун жуда бахтиёрман. Ҳозир ўзимни жуда енгил ҳис қиляпман”, деди JАХА олими Мари Аида.
Агентлик аппаратдан белгиланганидек сигналларни қабул қилди. Бу кема меъёрий режимда ишлаётганини тасдиқлайди.
Илм-фан учун янги имкониятлар
Олимлар аппарат кашфиётлари келажакда инсониятнинг Марсга парвозига замин яратади, деб умид қилмоқда.
“ММХ тўплаган намуналар Марс тизими бўйича келажак авлодлар учун туб бурилиш ясовчи илмий билимларни тақдим этади. Айниқса, бу НАСА Марсга биринчи инсонларни юборишга тайёргарлик кўраётган бир пайтда жуда муҳим”, деди НАСА Илмий миссиялар бошқармаси раҳбари Никки Фокс JАХА жонли эфиридаги мурожаатида.
JАХА бу миссия Марс ва унинг иккита йўлдоши қандай пайдо бўлганини очиб беришига умид қилмоқда. Бу эса Қуёш тизими шаклланишига оид муҳим жумбоқни ечишга ёрдам беради.
Бир назарияга кўра, Марс йўлдошлари йирик самовий коинот жисмининг сайёра билан тўқнашуви натижасида пайдо бўлган. Бошқа фаразга кўра эса, йўлдошлар Марс тортишиш кучи томонидан ушлаб қолинган астероидлардир.
Гипотезалардан бирининг тасдиқланиши олимларга “Қуёшга энг яқин тўртта тошлоқ сайёрада ҳаёт учун мос муҳит қандай юзага келгани”ни аниқлашга ёрдам беради, дея таъкидлади JАХА.
Зонд Марс яқинига тахминан 2027 йилнинг августида етиб боради ҳамда Fobos табиий йўлдоши орбитасига киради. Астерикс комикслар сериясидаги ит шарафига IDEFIX деб номланган француз-герман ровери Fobos бўйлаб ҳаракатланадиган биринчи аппарат бўлади. У юзада кузатувлар олиб боради ҳамда Япония зондининг хавфсиз қўнишига ёрдам беради. Ровернинг ҳажми микротолқинли печдан катта эмас.
ММХ Фобосга қўнгач, юза бўйлаб камида 10 грамм материал йиғиш учун тахминан икки соат вақт сарфлайди ва кейин яна коинотга кўтарилади. У 2030 йилда Марс ҳудудидан чиқиб кетишдан олдин Деимос йўлдошини ҳам тадқиқ этади.
Миссиянинг яна бир мақсади у ерга бориб-келиш талабларини аниқлаш орқали Фобосдан “табиий космик станция” сифатида фойдаланиш имкониятларини ўрганишдир.
Fobos — диаметри тахминан 22 километер бўлган, шакли картошкага ўхшаш текис бўлмаган тошдир.
Марс ҳудудига бориб-келиш парвозини амалга оширишни мақсад қилган ушбу миссия АҚШ, Европа космик агентликлари ҳамда бир нечта хусусий технологик компаниялар ҳамкорлигида йўлга қўйилган.
АҚШ ва Хитой космик агентликлари ҳам Марс сиртидан Ерга биринчи бўлиб тош намуналарини олиб келиш бўйича ўзаро рақобатлашмоқда. НАСАънинг 2021 йилдан бери сайёрани ўрганаётган Perseverance ровери намуналар йиғиб бўлган. Бироқ намуналарни Ерга олиб келиш миссияси Конгрессдаги овоз беришдан сўнг АҚШ президенти Дональд Трамп маъмурияти томонидан бекор қилинган.
