Хитой Геология фанлари академияси олимлари Гондвана (500-600 миллион йил аввал мавжуд бўлган ва кейинчалик бўлиниб кетган улкан қадимий суперконтинент) қитъасининг чегараларини қайтадан тиклади ва қадимги ер пўстининг илгари номаълум бўлган бўлакларини аниқлади.
Маълум бўлишича, тахминан, 550 миллион йил аввал ушбу суперконтинент Ер сайёраси қуруқлигининг 80 фоизигача бўлган қисмини эгаллаган бўлиши мумкин. Бу ҳақдаги тадқиқот Science Адванcес журналида чоп этилди.
Тадқиқотчилар турли мамлакат мутахассислари томонидан тузилган глобал геокимёвий маълумотлар базасидан фойдаланди. Улар 25 мингдан ортиқ магматик тоғ жинси намуналарининг таркибини таҳлил қилди ва уларнинг келиб чиқишини ўзаро солиштирди.
Маълумотларни қайта ишлаш учун олимлар сунъий интеллект ҳамда геологик хариталаш усулларини қўллади. Таҳлиллар Жануби-шарқий Осиё, Марказий Европа ва Шимолий Американинг жануби-шарқий қисмида қадимги ер пўстининг кўмилиб кетган қатламлари борлигини кўрсатди.
Илгари Гондвана майдони ўша даврдаги жами қуруқликнинг тахминан 64 фоизини ташкил қилган деб ҳисобланар эди. Янги ҳисоб-китоблар бу кўрсаткични 80 фоизга етказди ва қадимги қитъа ҳажми ҳақидаги тасаввурларни ўзгартирди.
Олимлар Гондвананинг мавжудлигини тахминан 541 миллион йил аввал юз берган Кембрий портлашидан олдинги жараёнлар билан ҳам боғлади. Бу даврда ҳайвонот дунёсининг хилма-хиллиги кескин ошган ва авлодлари бугунги кунда ҳам яшаётган кўплаб организмлар пайдо бўлган.
Бундай улкан қуруқликнинг шаклланиши дунё океани сатҳига, мантия моддаларининг ҳаракатига ва атмосфера таркибига таъсир кўрсатган бўлиши мумкин. Қайд этилишича, янги маълумотлар Ер тарихининг илк босқичларида қитъалар ажралиб кетиши, иқлим ўзгариши ва ҳаётнинг ривожланиши ўртасидаги боғлиқликни янада аниқроқ ўрганишга ёрдам беради.
