Kvinslend universiteti ва Minnesota universiteti олимлари томонидан Translational Psychiatry журналида эълон қилинган янги тадқиқот депрессия ҳақидаги анъанавий қарашларга жиддий ўзгариш киритиши мумкин.
Депрессияси бор ёшларда мия ва қонда бир вақтнинг ўзида АТФ (ҳужайра энергия молекуласи) даражаси ўлчанди. Натижа кутилмаган бўлди. Ҳужайралар кам энергия ишлаб чиқармаётган эди. Аниқланишича, улар тинч ҳолатда ҳаддан ташқари кўп энергия ишлаб чиқаради, асаб хужайраларига юклама ошган вақтда эса энергия етқазиб бера олмайди.
1. АТФ — ҳар бир ҳужайранинг энергия валютаси.
Митохондриялар АТФ ишлаб чиқаради. Унсиз ҳужайра сигнал узата олмайди ёки стрессга жавоб қайтара олмайди. Депрессияда улар тинч ҳолатда ортиқча юкланган ва юқори юкламалар учун захирага эга эмас.
2. Депрессияда мия холостой режимда ҳам максимал ишлайдиган двигательга ўхшайди.
Соғлом ҳужайралар юклама ошганда АТФ ишлаб чиқаришни кўпайтириши мумкин. Депрессияда эса ҳужайралар тинч ҳолатдаёқ чегарасига етган бўлади — захира қолмайди. Бу доимий чарчоқ ва оддий вазифалар ҳам жуда катта куч талаб қилаётгандек ҳис қилишни тушунтиради.
3. Бу нима учун антидепрессантлар ҳаммада ишламаслигини тушунтиради
Агар сабаб митохондриялардаги энергетик инқироз бўлса, серотонинни тузатиш муаммони ҳал қилмайди. Бу ёнилғи тизимида муаммо бўлган двигательга фақат мой қўйишга ўхшайди. Тадқиқотчи Roger Varela: барча депрессиялар бир хил эмас, ҳар бир беморнинг биологияси турлича.
4. Бир хил паттерн мияда ҳам, қонда ҳам аниқланди
Қон ҳужайраларида АТФни ўлчаш мияни скан қилишдан анча осон. Агар қондаги паттерн миядаги билан мос келса, симптомлардан олдин эрта ташхис учун оддий қон таҳлили имконияти пайдо бўлади.
5. Янги йўналиш: даволашни тўғридан-тўғри митохондриялар орқали олиб бориш
Мавжуд антидепрессантлар нейромедиаторлар билан ишлайди. Янги мақсад — митохондриялар. Уларнинг юкламага мослашиш қобилиятини тиклаш. Бу мутлақо бошқа механизм ва бутунлай янги дори турлари демакдир. Илк бор аниқ таъсир нуқтаси пайдо бўлмоқда.
Депрессия — бу заифлик эмас. Бу оддий кимёвий дисбаланс ҳам эмас. Бу ҳужайра даражасидаги энергетик инқироз бўлиб, уни қонда ўлчаш мумкин. Мия тинч ҳолатдаёқ ортиқча ишлайди ва керак пайтда захирага эга эмас. Энди бу ҳолатнинг аниқ манзили бор.
