1922 йил 26 ноябрь куни тахминан кундузги соат иккилар атрофида инглиз археологи Говард Картер қадимги Миср фиръавни Тутанхамоннинг қабрини очди. Қабр ичидан ҳукмдорнинг қабр ҳаёти учун мўлжалланган кўплаб ноёб артефактлар топилди. Ҳар бир буюм ўзига хос ва қизиқарли бўлса-да, улар орасида Қадимги Миср подшосининг шиппаклари алоҳида эътиборни тортади. Фираъвннинг бу оёқ кийимлари нимаси билан олимларни жалб этди?
Мазкур пойабзал ёғочдан ясалган бўлиб, пўстлоқ, яшил чарм ва олтин фолга бўлаклари билан безатилган. Бироқ унинг ўзига хослиги фақат ишлатилган материалларда эмас, балки тагчармидаги тасвирларда ҳам намоён бўлади. Унинг ўртасида папирус ўсимлиги билан ўралган икки кишининг сурати тасвирланган. Аниқланишича, унда икки қул сурати туширилган. Ҳозирда бу пойабзал Қоҳирадаги Миср музейида намойиш этилмоқда.
Ҳар бир тагчармда саккизта камон тасвири ҳам мавжуд: тўрттаси товон қисмида, яна тўрттаси бармоқлар остида жойлашган. Сандал тасмаси эса пиёз шаклини эслатади. Ушбу рамзларнинг барчаси биргаликда Қадимги Миср душманларининг умумий тимсоли бўлган “Тўққиз камон”ни англатади. Подшо пойабзалида бу белгилар шундай жойлаштирилганки, фиръавн юрганида оёқлари билан уларни босиб туради. Бу эса ҳукмдорнинг Миср душманлари устидан ғалабаси ва уларни тор-мор этиш рамзи сифатида талқин қилинади.
Говард Картернинг қайдларига кўра, оёқ кийимнинг ўлчами 28,4 × 9,2 сантиметр бўлган. Бу эса тахминан Европа ўлчов тизимида 44–45 ўлчамли пойабзалга тўғри келади.
Тутанхамоннинг лаънати ҳақида нималар маълум?
Тутанхамон милоддан аввалги 1327-йилда, тахминан 18 ёшида вафот этган. Унинг қабри очилгач, орадан кўп ўтмай турли миш-мишлар ва тахминлар тарқала бошлади. Матбуотда “Тутанхамон лаънати” ҳақидаги хабарлар кенг ёйилди.
Қабр очилган куни Картернинг канарейкасини кобра еб қўйгани айтилади. Қизиғи шундаки, кобра тасвири кўпинча фиръавнларнинг бош кийимларини безаган рамзлардан бири бўлган. Орадан кўп ўтмай, 1923 йил 5 апрелда Карнарвоннинг бешинчи графи — Жорж Эдвард Стенхоуп Молино Герберт вафот этди. У Картернинг яқин дўсти бўлиб, экспедицияни молиялаштирган ҳамда Тутанхамон қабрига биринчилардан бўлиб кирган шахслардан эди.
“Лаънат қурбонлари” қаторида яна шаҳзода Али Камол Фаҳмий Бей ҳам тилга олинади. 1923 йил 10 июль куни у рафиқаси Маргерит Алибер томонидан отиб ўлдирилган. 1924 йил 15 январда эса мумияни рентген текширувидан ўтказган шифокор — Арчибалд Дуглас Рейд вафот этган.
Шу билан бирга, қабр деворларида лаънатга оид ёзувлар борлиги ҳам айтилади. 1922-йилда қабрнинг очилиши катта шов-шувга сабаб бўлган ва Картернинг ўзи ҳам журналистларга берган изоҳларида лаънат ҳақидаги ёзмаларни тилга олган. Айрим тахминларга кўра, у топилманинг дахлсизлигини сақлаш ва бегона, ёмон ниятли кишиларни узоқроқ тутиш мақсадида шундай қўрқинчли ҳикояларни тўқиб
