АҚШ президенти Дональд Трамп 21 январь куни Дания тасарруфидаги Гренландия оролини қўлга киритиш мақсадида қўлланилган 10 фоизлик божлардан кутилмаганда воз кечди. Бу ҳақда Reuters хабар берди.
Швейцариянинг Давос шаҳрида бўлиб ўтган иқтисодий форумда қатнашган Трамп НАТО иттифоқини ларзага келтирган ва глобал савдо уруши хавфини туғдирган бож таҳдидидан ҳозирча чекинишга қарор қилди. У 1 февралдан бошлаб Дания, Буюк Британия, Норвегия, Швеция, Франция, Германия, Нидерландия ва Финляндия каби саккизта Европа давлатидан АҚШга экспорт қилинадиган барча товарларга 10 фоизлик бож жорий этиш билан таҳдид қилган эди.
“Биринчи февралдан кучга кириши керак бўлган тарифлар амалиётга татбиқ этилмайди”, деди Трамп.
Режага кўра, агар орол бўйича келишувга эришилмаса, ушбу божлар миқдори 1 июндан 25 фоизга кўтарилиши керак эди. Бироқ Давосдаги тоғ-чанғи курортида НАТО бош котиби Марк Рютте билан ўтказилган учрашувдан сўнг Трамп ўз қарорини ўзгартирди.
“Олтин гумбаз” ва стратегик мақсадлар
Президентнинг сўзларига кўра, Ғарбий Арктика иттифоқчилари билан 57 минг аҳолига эга стратегик орол бўйича янги келишув тузиш мумкин. Ушбу келишув Трампнинг “Олтин гумбаз” (Golden Dome) ракета ҳужумидан мудофаа тизимини ўрнатиш ва муҳим фойдали қазилмаларга йўл очиш истагини қондиради. Шу билан бирга, бу Арктикада Россия ва Хитойнинг амбицияларини тўсишга хизмат қилади.
“Бу узоқ муддатли, ҳатто энг олий даражадаги узоқ муддатли битимдир. У ҳамма учун, айниқса хавфсизлик ва фойдали қазилмалар масаласида жуда яхши позицияни тақдим этади. Бу — абадий келишув”, деди Трамп журналистларга.
Трамп орол борасидаги келажакдаги музокаралар учун вице-президент Жей Ди Венс, давлат котиби Марко Рубио ва махсус элчи Стив Уиткоффни масъул қилиб тайинлади.
Суверенитет масаласи очиқ қолмоқда
НАТО бош котиби Марк Рюттенинг таъкидлашича, Трамп билан учрашувда Гренландиянинг Дания таркибида қолиш-қолмаслиги масаласи муҳокама қилинмаган.
“Президент ҳозирда ўзгаришлар юз бераётган, Хитой ва Россия тобора фаоллашаётган улкан Арктика минтақасини қандай ҳимоя қилиш масаласига кўпроқ эътибор қаратмоқда”, деди Рютте Fox News нашрига берган интервьюсида.
Европалик дипломатларнинг фикрича, Трампнинг риторикаси кутилмаганда юмшаган бўлса-да, бу низо тўлиқ ҳал бўлганини англатмайди. Шунчаки, иттифоқчилар ўртасидаги очиқ қарама-қаршилик бир оз юмшаб, масалаларни ёпиқ эшиклар ортида ҳал қилишга ўтилган.
