Озарбайжон президенти Илҳом Алиевнинг 22 декабрь куни бўлиб ўтган МДҲ норасмий саммитида иштирок этмагани сабаби очиқланди. Minval нашрига кўра, бунга сабаб 2024-йилдаги авиаҳалокат ва Россиянинг ҳалокат қурбонларига товон пули тўлашни кечиктираётганидир.
Хабар қилинганидек, Алиев “иш жадвали жуда тиғиз бўлгани” сабабли МДҲ давлатлари раҳбарларининг норасмий саммитида иштирок этмаган. Аммо, Minval’нинг ёзишича, Алиевнинг саммитда қатнашмаслиги шунчаки дипломатик протокол қарори эмас, балки икки давлат ўртасидаги ҳал этилмаган жиддий масала билан боғлиқ. Гап AZAL авиакомпаниясининг йўловчи самолёти уриб туширилиши билан боғлиқ фожиа ҳақида бормоқда.
Россия президенти Владимир Путин аввалроқ Душанбеда бўлиб ўтган учрашувда айбни тан олиш, узр сўраш, товон пули тўлаш ва айбдорларни жазолаш каби чоралар кўрилишини эълон қилган эди. Бироқ, Россия ҳаво ҳужумидан мудофаа тизимларининг ушбу ҳодисага алоқадорлиги тан олинганига икки ярим ой ўтган бўлса-да, амалда силжиш кузатилмаган. Аниқроқ қилиб айтганда, тергов жараёнлари асоссиз кечиктирилмоқда, товон пуллари тўланмаган, шунингдек, айбдорлар аниқланмаган ва жазоланмаган.
Озарбайжон етакчисининг саммитга бормаслиги “эмоционал дипломатия” эмас, балки аниқ рационал сигнал сифатида баҳоланмоқда. Баку икки томонлама муносабатлардаги бундай оғир инқироз ҳал этилмас экан, кўп томонлама форматларда (МДҲ каби) иштирок этишни имконсиз деб ҳисоблайди.
Minval’нинг таъкидлашича, Озарбайжоннинг эътирози МДҲ тузилмасига эмас. Баку сўнгги йилларда Марказий Осиё давлатлари, Беларусь ва ҳатто Арманистон билан ҳам ўзаро масъулият ҳамда аниқ қоидалар асосида барқарор муносабатлар ўрнатган. Муаммо фақат Россия томонининг ваъдалар ва ҳаракатлар ўртасидаги тафовутидадир. Бу эса сиёсий фалсафада ишончнинг емирилишига олиб келади.
Маълумот ўрнида, Azerbaijan Airlines компаниясига қарашли самолёт 2024 йил 25 декабрь куни Қозоғистон ғарбидаги Оқтов шаҳри яқинида қулаб тушган, оқибатда 38 киши ҳалок бўлган эди. Ҳалокатдан сўнг Бокудан Грознийга парвоз қилаётган Embraer 190 самолёти Россиянинг ҳаво ҳужумидан мудофаа тизими орқали уриб туширилгани ҳақида фаразлар игари сурилганди.
