Атом электр станциясида водородли портлашдан ҳимоя қоидалари тасдиқланди. Бу ҳақда жорий йилнинг 19 март куни Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Саноат, радиация ва ядро хавфсизлиги қўмитасининг “Атом электр станциясида водородли портлашдан ҳимояни таъминлаш қоидаларини тасдиқлаш тўғрисида”ги қарори қабул қилинди.
Ушбу қарор Ўзбекистон Республикаси Фавқулодда вазиятлар вазирлиги, Қурилиш ва уй-жой коммунал хўжалиги вазирлиги, Экология ва иқлим ўзгариши миллий қўмитаси, Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Атом энергияси агентлиги ҳамда Фанлар академияси билан келишилган.
Эксплуатация қилувчи ташкилот Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамаси томонидан ташкил этилади ҳамда ядровий қурилма ва (ёки) сақлаш пункти учун масъул этиб тайинланади. У ўз кучи билан ёки бошқа юридик шахсларни жалб этган ҳолда ядровий қурилмани ва (ёки) сақлаш пунктини эксплуатация қилади.
Эксплуатация қилувчи ташкилот атом электр станциясида қуйидаги ҳолатларнинг юзага келишига йўл қўйилмаслигини таъминлаши зарур:
- нормал эксплуатация вақтида герметик тўсиқ билан чегараланган ҳажмдаги тизимлар, элементлар ва хоналарда водород сақловчи портловчи аралашмаларнинг ҳосил бўлишига;
- лойиҳавий аварияларда герметик тўсиқ билан чегараланган ҳажмдаги хоналарда водород сақловчи аралашмаларнинг детонацияси ва дефлаграциясига;
- лойиҳадан ташқари аварияларда водород сақловчи аралашмаларнинг детонациясига.
Атом электр станциясида лойиҳадан ташқари аварияларда дефлаграцияга фақат атом электр станцияси лойиҳасида белгиланган хавфсизликни таъминловчи тизимлар ўз функцияларини тўлиқ бажариши шарти билан йўл қўйилади.
Атом электр станциясининг нормал эксплуатацияси жараёнида герметик тўсиқ билан чегараланган ҳажмларда водород сақловчи аралашмалар ҳосил бўлишининг олдини олиш мақсадида эксплуатация қилувчи ташкилот қуйидагиларни таъминлаши керак:
- атом электр станциясидаги технологик жараёнларнинг лойиҳа ҳужжатларида белгиланган чегаравий параметрлар ва эксплуатация шартларига мувофиқ олиб борилишини;
- герметик тўсиқ билан чегараланган ҳажмдаги хоналарга водород ҳамда водород сақловчи аралашмалар бошқа таркибий қисмларининг кириб келишининг олдини олувчи ёки уларнинг кириб келиш даражасини атом электр станцияси лойиҳасида белгиланган нормаларгача камайтирувчи технологик ускуналар конструкциясининг герметиклигини;
- герметик тўсиқ билан чегараланган ҳажмда водородли портлашдан ҳимояни таъминлайдиган тизимлар (элементлар)нинг ишлаши натижасида водород ва водород сақловчи аралашмаларнинг портлашга олиб келувчи концентрациясининг камайишини;
- водород сақловчи аралашмалар концентрациясининг доимий назорат қилинишини.
Ҳужжатда ишлатилган тушунчалар:
- детонация – ёнувчи газ аралашмасида кимёвий реакциянинг зарба тўлқини билан боғланган ҳолда товуш тезлигидан юқори тезликда тарқалиши билан тавсифланадиган портлаш жараёни;
- дефлаграция – чекланган ҳажмда водород сақловчи аралашмада реакция фронтининг товуш тезлигидан паст тезликда тарқалиши натижасида ўртача босим ҳамда иссиқлик юкламалари юзага келиши билан тавсифланадиган портлаш;
- герметик тўсиқ – ядровий реактор қурилмаси ёки радиоактив моддаларни сақловчи бошқа объектлар атрофидаги фазони ажратиб турувчи, атом электр станцияси лойиҳасида назарда тутилган чегарани ҳосил қилувчи қурилиш ва бошқа конструкция элементлари мажмуи;
- лойиҳавий авариялар – атом электр станцияси лойиҳасида кўзда тутилган бошланғич ҳодисалар натижасида содир бўладиган ҳамда уларнинг оқибатларини чеклаш учун хавфсизлик тизимлари назарда тутилган авариялар;
- лойиҳадан ташқари авариялар – атом электр станцияси лойиҳасида кўзда тутилмаган сабаблар ёки ҳодисалар кетма-кетлиги натижасида юзага келадиган авариялар.
Мазкур қарор расмий эълон қилинган кундан эътиборан кучга кирган.
