Физиолог Сережникова: “COVID-19 дан кейин сон суягининг тўқимаси емирилиши мумкин”.
Кўпгина COVID-19 билан касал бўлиб, кейин тузалган беморларда сон бўғини суяк тўқимаси емирила бошлагани аниқланди. Илгари сон суяги бошчаси остеонекрози кўпинча жароҳатлар, гормон дори воситаларини узоқ вақт катта дозада қабул қилиш ёки алкоголизм билан боғланарди. Аммо энди бу ҳолат ҳатто енгил шаклда коронавирус инфекциясини бошдан кечирган ва ҳеч қандай бошқа касалликлари бўлмаган одамларда ҳам кузатилмоқда.
COVID-19 организмда суяк тўқимасини қандай ўзгартириши ва коронавирусдан кейинги бу емирилиш жараёнини тўхтатиш мумкинми: — буни Сеченов университети олимлари аниқладилар.
🔬 Тадқиқот қандай ўтказилган
Коронавирусни бошдан кечирган ва кейинчалик сон суяги остеонекрози қўйилган беморларда шифокорлар семиз ҳужайралари (яллиғланиш ва аллергик реакцияларга жавоб берувчи қон ҳужайралари)нинг ғайриоддий фаоллигини қайд этдилар. Бу ҳужайралар иммун тизимида муҳим роль ўйнайди — организмни паразитлар ва аллергенлардан ҳимоя қилади.
COVID-19 ни бошдан кечирганларда бу ҳужайралар сон суяги бўғимларда одатдагидан 9 марта кўп эканлиги аниқланган. Олимларнинг фикрича, SARS-CoV-2 вируси таъсирида семиз ҳужайралар фаоллашиб, организмда хавфли занжирли реакцияларни бошлайди. Улар катта миқдорда яллиғланиш чақирувчи моддалар — гистамин, триптаза ва интерлейкинлар чиқара бошлайди. Бу моддалар суяк тўқимасининг ички қисмини “ёндиради” ва кучли фиброз (тўқиманинг қаттиқлашиши) келтириб чиқаради.
Шунинг учун постковид синдроми суяклардаги фиброз ҳажмини 5,6 мартагача оширади, танадаги қон айланиш етишмаслиги эса 2,6 марта кўпроқ тромбоз келтириб чиқаради — натижада суяк тўқимаси қайтмас тарзда емирила бошлайди.
⚠️ Кимлар хавф остида
Физиолог Наталья Сережникова таъкидлаганидек, хавф гуруҳига COVID-19 билан касал бўлган барча одамлар киради — ёши, жинси ёки касаллик оғирлиги муҳим эмас. Тадқиқотда 22 ёшдан 70 ёшгача бўлган беморлар иштирок этган.
🦴 COVID-19 дан кейин остеонекроз белгилар
Беморларда сон ёки елка бўғимларида оғриқ пайдо бўлиши мумкин. Бу оғриқ:
- кўпинча тўсатдан бошланади,
- шиш билан кузатилмайди,
- жисмоний ҳаракатда кучаяди,
- даволанишга қарамасдан узоқ сақланади.
Кейинчалик бемор учун оёқни айлантириш, ичига тортиш ёки ёнига чиқариш қийинлашади, оғриқ кучаяди ва мушаклар атрофияси ривожланиши мумкин.
