Кимё бўйича 2025 йилги Нобель мукофоти совриндори, профессор Омар М. Яги ҳаводаги намликни тортиб олиб, уни ичимлик сувига айлантира оладиган қурилма яратди. Унинг самарадорлиги Калифорнияда жойлашган Ўлим водийсининг ўта иссиқ шароитида ўтказилган синовларда тасдиқланди.
Технологиянинг асосини Metal-organic frameworks (MOF)деб аталадиган материаллар ташкил этади. Ушбу юқори ғовакликка эга моддалар ҳатто жуда паст намлик шароитида ҳам сув буғларини ушлаб қолишга қодир. Тўпланган намлик кейинчалик тоза суюқликка айлантирилади, шу сабабли тизим анъанавий сув манбалари мавжуд бўлмаган ҳудудларга катта фойда келтиради.
Ўлчамлари жиҳатидан қурилма тахминан олти метрли денгиз контейнерига тенг. У иссиқ ҳаво ёрдамида ишлайди ва бунинг учун ёқилғи ҳам, электр энергияси ҳам талаб қилинмайди. Тизим қайта тикланадиган энергия манбаларидан фойдаланади, бу эса унинг доимий автоном ишлашини таъминлайди. Қурилма бир суткада 1000 литргача ичимлик суви ишлаб чиқаради.
Ягининг айтишича, ушбу ғояга уни болаликдаги шахсий тажрибаси илҳомлантирган. У Иорданиядаги қочқинлар лагерида улғайган. Ўша ерда сув ва электр таъминоти жуда кам бўлган, тоза ичимлик сувидан фойдаланиш имконияти эса атиги икки ҳафтада бир марта пайдо бўлган.
БМТ маълумотларига кўра, бугунги кунда қарийб 2,2 миллиард одам ҳали ҳам тоза ичимлик суви билан етарли даражада таъминланмаган. Ягининг фикрича, ихтиро доимий қурғоқчилик шароитида яшаётган одамларнинг ҳаётини ўзгартириши ва табиий офатлардан кейин сув манбаларидан маҳрум бўлган ҳудудларга ёрдам бериши мумкин.
