АҚШ президенти Дональд Трамп Саудия Арабистони Исроил билан дипломатик муносабатлар ўрнатиши мумкинлигига умид билдирмоқда. Бироқ бу валиаҳд шаҳзода Муҳаммад бин Салмоннинг Оқ уйга шу ой режалаштирилган ташрифи доирасида амалга ошиши кутилмаяпти. Боиси Ар-Риёд Тель-Авив билан дипломатик муносабатлар ўрнатиш учун талабларни кучайтирган.
Экспертларнинг фикрича, Исроил ва Саудия Арабистони ўртасида дипломатик алоқалар ўрнатилиши Яқин Шарқда жиддий ўзгаришларга олиб келади. Хусусан, дипломатия ва хавфсизлик каби йўналишларда мувозанат ўзгариб, Қўшма Штатларнинг минтақадаги таъсири ортиши мумкин.
Дональд Трамп ўтган ойда Саудия Арабистони ҳам 2020-йили Исроил билан дипломатик алоқаларни йўлга қўйган бошқа мусулмон давлатлари сафига “тез орада” қўшилиши мумкинлигини айтган эди.
Бироқ Reuters манбаларига кўра, Ар-Риёд дипломатик каналлар орқали Вашингтонга ўз позицияси ўзгармаганини етказган. Яъни қироллик Исроил билан муносабатларни фақат Фаластин давлатчилигига олиб борувчи аниқ “йўл харитаси” келишилган тақдирдагина нормаллаштириши мумкин. Манбаларга кўра, Саудия ва АҚШ позицияларини борасида нотўғри талқинлардан сақланиш учун музокараларга қадар мувофиқлаштириш ишларини олиб бормоқда.
АҚШ Миллий разведка кенгаши собиқ ўринбосари, Яқин Шарқ бўйича мутахассис Жонатан Паникоффнинг фикрича, MbS яқин орада Исроил билан расмий алоқаларни йўлга қўйишни режалаштирмаяпти. У, аксинча, Трампдан “мустақил Фаластин давлатини тузиш учун аниқ ва очиқ сиёсий қўллаб-қувватлов” сўраши мумкин.
Ушбу ташриф валиаҳд шаҳзоданинг 2018-йили саудиялик журналист Жамол Қошиқчининг ўлдирилганидан сўнг Оқ уйга амалга оширган илк сафари бўлади. Ўшанда MbS қотилликка алоқадорлигини инкор этган эди.
Трамп ва Иброҳим келишувлари
Бирлашган Араб Амирликлари, Баҳрайн ва Марокаш 2020-йилда имзоланган “Иброҳим келишувлари” доирасида Исроил билан алоқаларни нормаллаштирган. Трамп яқинда “яна бир қанча давлатлар” бу келишувга қўшилишга тайёрлигини билдирган.
“Ҳозир кўплаб давлатлар ушбу келишувга қўшилмоқда. Умид қиламанки, тез орада Саудия Арабистони ҳам улар қаторида бўлади”, деди у 5 ноябрь куни.
Трамп 17 октябрь куни берган телеинтервюсида ҳам шундай деган эди.
“Мен Саудия Арабистонининг бу жараёнга қўшилишини истайман. Чунки агар улар кирса ҳамма киради”, таъкидлаган Оқ уй раҳбари.
Аммо бу битимда Фаластин мустақиллиги масаласи четлаб ўтилган эди. Бу сафар Фаластин мустақиллиги масаласига узил-кесил нуқта қўйиладими ёки йўқ, Ар-Риёднинг сиёсий иродасига боғлиқ.
