Испаниялик олимлар мия янги маълумотларни аввал шаклланган хотираларга қандай қўшиши, бироқ бир воқеанинг турли босқичларини бир-бирига аралаштириб юбормаслигини аниқлади. Бу жараёнда гиппокампнинг тишсимон гируси (дентате гйрус) муҳим рол ўйнаши маълум бўлди. Тадқиқот натижалари ПЛОС Биологй журналида эълон қилинган.
Тадқиқотни Испаниядаги Нейрофанлар институти — CСИC ва Мигел Эрнандес университетининг қўшма маркази олимлари олиб борди. Улар хотира шаклланишида иштирок этадиган нейронларнинг фаолиятини ўрганди.
Тадқиқотчилар маълум турдаги ҳужайралар бошқа нейронларнинг фаоллигини бостириб, мияда янги таассуротларни қайта ишлаш ва аввалги маълумотларни сақлаб қолиш жараёнларини бир вақтда бошқаришини аниқлади.
Олимлар ўз фаразларини текшириш учун сичқонлар устида тажриба ўтказиб, нейронлар фаолиятининг тормозланиш даражасини ўзгартирди.
Тадқиқот ҳамраҳбари Энарни Маркоснинг сўзларига кўра, нейронларнинг тормозланиши одатдагидан бир оз паст бўлганида сичқонларнинг хатти-ҳаракати хотирани яхшироқ тиклаш ва воқеаларни батафсилроқ эслаш билан боғлиқ натижаларни кўрсатган.
Бироқ олимлар хотирани ҳар доим яхшилайдиган ягона тормозланиш даражаси мавжудлигини аниқламади.
Компьютер моделлаштириш натижаларига кўра, маълумот ҳажми кичик бўлганида нейронлар фаоллигининг пасайиши хотирани яхшилаши мумкин. Аммо мияга катта ҳажмдаги маълумот берилганда бу таъсир йўқолади.
Тадқиқот натижалари гиппокампнинг тишсимон гируси хотиранинг хусусиятига қараб ўз фаолият режимини ўзгартира олишини кўрсатди.
Айрим ҳолатларда у янги маълумотларни мавжуд хотирага қўшишга ёрдам беради. Бошқа вазиятларда эса аввалги хотираларни мустаҳкамлаб, уларни янги таассуротларнинг таъсиридан ҳимоя қилади.
“Бу натижалар мияда тормозланиш механизмидан фойдаланиб ўз фаолият режимини динамик равишда мослаштирадиган механизм мавжудлигини кўрсатади”, деди Энарни Маркос.
Олимларнинг фикрича, ушбу тадқиқот мия янги маълумотларни ўзлаштириш билан аввалги хотираларни сақлаб қолиш ўртасидаги мувозанатни қандай таъминлашини яхшироқ тушунишга ёрдам беради.
