АҚШ президенти Дональд Трампнинг сурати мамлакат пул бирлигида пайдо бўлди. 1 сентябрь куни Вашингтон вақти билан соат 12:00 да АҚШ зарбхонаси Трамп акс этган 1 долларлик тангаларни муомалага чиқаришни ва сотишни бошлади. Бу тангалар мамлакат мустақиллигининг 250 йиллигига бағишланган.
Тилла рангли тангаларнинг бир томонида Трампнинг портрети ҳамда Либертй (Озодлик) ва In god wе trust (Биз Худога ишонамиз) ёзувлари бор. Иккинчи томонида эса қалқонида 250 рақами бўлган АҚШ президенти муҳрининг тасвири туширилган.
АҚШ зарбхонасига кўра, бу тангалар 250 йиллик сана арафасидаги миллат руҳини, ғурурини ва меросини акс эттиради. Қўшма Штатларда деярли 100 йилдан бери тирик инсоннинг сурати пулга туширилмаган эди. Шу сабабли бу ҳолат кескин танқидларга сабаб бўлди. Чунки бундай шараф одатда фақат аллақачон вафот этган арбобларга берилади.
Танга қандай пайдо бўлди ва нега чиқарилди?
Трамп 2025 йилда Оқ уйга қайтганидан бери унинг маъмурияти кўплаб объектлар ва буюмларга президентнинг исми ёки тасвирини жойлаштирмоқда. Кеннеди маркази, АҚШ Тинчлик институти, Миллий парклар рухсатномалари, чекланган миқдордаги паспорт ва 2025 йилда эълон қилинган 1 миллион долларлик “олтин карта” визаси шулар жумласидандир.
Трамп маъмурияти бу ишларнинг бир қисмини Мустақиллик декларацияси имзоланганининг 250 йиллик байрамига боғламоқда. 15 июль куни АҚШ Молия вазири Скотт Бессент ижтимоий тармоқда бу танга ҳақида эълон қилганди. Вазирнинг таъкидлашича, танга Америка қадриятларини ва барчанинг озодлигини асраш ваъдасини улуғлайди.
Трамп маъмурияти бу тангага мисол тариқасида илгари чиқарилган бошқа бир эсдалик тангасини кўрсатмоқда. 1926 йили мамлакатнинг 150 йиллиги учун АҚШ зарбхонаси Жорж Вашингтон ва ўша пайтдаги президент Калвин Кулиж сурати ёнма-ён туширилган танга зарб этган эди. Аммо танқидчилар 1926 йилги танга фақат эсдалик учун бўлганини ва муомаладаги пул сифатида ишлатилмаганини айтмоқда.
Трамп тасвири туширилган бошқа пуллар ҳам бўладими?
Май ойида Скотт Бессент Трамп тасвирланган янги 250 долларлик банкнотни чоп этишга тайёргарлик кўрилаётганини айтган. Унинг қўшимча қилишича, маъмурият янги купюра учун Конгресс розилигини олишга ҳаракат қилмоқда.
Янги тангалар қанча туради?
Танганинг номинал қиймати 1 доллар бўлса-да, харидорлар 25 талик танга ўрамини 61 долларга, 100 талик қопчани эса 154,50 долларга сотиб олиши мумкин. Нарх кескин оширилганига қарамай, АҚШ зарбхонаси тангалар фақат безак эмаслигини таъкидламоқда. Улар ҳақиқий пул ҳисобланади ва 1 долларлик қоғоз пул каби кундалик харидлар учун ўтади.
Бу қанчалик қонуний?
АҚШ федерал қонунига кўра, мамлакат пули ва қимматли қоғозларида фақат вафот этган шахсларнинг портрети бўлиши мумкин. Конгресс бу қонунни 1866-йили қабул қилган. Ўшанда Молия вазирлиги мулозими Спенсер М. Кларк 5 сентлик пулга ўз юзини тушириб, қонун чиқарувчиларнинг ғазабини келтирган эди.
Бироқ Трамп ўзининг биринчи президентлик муддатида 2020 йилги “Муомаладаги тангалар дизайнини ўзгартириш тўғрисида”ги қонунни имзолаган. Бу қонун Молия вазирлигига 250 йиллик символикасига эга 1 долларлик тангалар зарб этиш ҳуқуқини беради.
Бу қонун тангаларнинг орқа томонига тирик ёки вафот этган ҳар қандай шахснинг суратини қўйишни тақиқлайди. Аммо янги 1 долларлик тангада Трампнинг тасвири танганинг олд томонида жойлашган. Шу сабабли бу ҳолат қонунга зид эмас деб қаралмоқда.
