Сенат 1 ноябрдаги ялпи мажлисда ижтимоий хавфлилиги кам бўлган йўл ҳаракати хавфсизлиги билан боғлиқ ҳуқуқбузарликлар учун огоҳлантириш жазосини қўллашни назарда тутувчи қонунни маъқуллади.
Мажлисда қайд этилишича, айрим хорижий давлатларда маъмурий ҳуқуқбузарликлар содир этганлик учун жарима жазоларидан ташқари “оғзаки огоҳлантириш” ва “огоҳлантириш” жазоси борлиги, бунда биринчи марта кам аҳамиятли маъмурий ҳуқуқбузарлик содир этган фуқароларни жаримага тортиш ўрнига, содир этган қилмишининг ижтимоий оқибатларини тушунтирган ҳолда огоҳлантириш амалиётда бундай қилмишларни содир этилишининг олдини олишда юқори натижаларга эришилаётгани кузатилмоқда.
Қонун билан Ўзбекистон Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексига йўл ҳаракати хавфсизлиги билан боғлиқ бўлган кам аҳамиятли ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий огоҳлантириш жазоси қўлланилишини, махсус автоматлаштирилган фото ва видео қайд этиш техника воситалари орқали қайд этиладиган маъмурий ҳуқуқбузарликларнинг рўйхатини ҳамда бундай техника воситалари орқали қайд этилган ҳуқуқбузарликлар учун маъмурий жазо қўлланилиши муддатлари аниқ белгиланишини назарда тутувчи қўшимча ва ўзгартиришлар киритилмоқда.
Яъни Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодексда 241-модда тўлдирилиб, маъмурий жазо сифатида маъмурий огоҳлантириш чораси киритилмоқда. Кодекс янги 171-модда билан тўлдирилиб, фото ва видео қайд этиш техника воситалари орқали қайд этиладиган қоидабузарликларнинг тури аниқ белгиланмоқда.
Шунингдек, йўл ҳаракати қоидалари бузилгани махсус техника воситалари орқали қайд этилган ҳолларда маъмурий жазо ҳуқуқбузарлик содир этилган кундан эътиборан бир ойдан кечиктирмай қўлланилиши аниқ белгилаб қўйилмоқда.
Қандай йўл қоидабузарликлари учун дастлаб огоҳлантирилади?
2025 йилнинг июнида Қонунчилик палатаси Коррупцияга қарши курашиш ва суд-ҳуқуқ масалалари қўмитаси раиси Жаҳонгир Ширинов ушбу қонун билан транспорт воситасини бошқариш жараёнида камар тақмаслик, техник кўрикдан ўтказмаганлик, тегишли жиҳозлар билан таъминланмаганлик, бошқариш давомида телефондан фойдаланиш, монитордан фойдаланиш, тўхташ ва тўхтаб туриш қоидаларини бузиш, мажбурий суғурта талабларини бузиш, пиёдалар ва бошқа йўл ҳаракати иштирокчиларининг йўл ҳаракати қоидаларига амал қилмаслиги каби ҳолатлар учун бир йилда бир марта огоҳлантириш қўллаш режалаштирилаётганини айтганди.
Хорижий давлатларда “огоҳлантириш” қўлланилиши
Ҳуқуқбузарликларнинг олдини олиш мақсадида бир қатор мамлакатларда (Беларусь, Латвия, Қозоғистон, Россия, Германия, Италия) маъмурий жазонинг алоҳида тури сифатида “огоҳлантириш” институти жорий қилинган. “Огоҳлантириш” жисмоний ва юридик шахсларнинг соғлиғи, ҳаёти ва мулкига, атроф-муҳитга зарар етказмайдиган ҳуқуқбузарликлар учун қўлланади. Ўзбекистонда маъмурий жазолар тизимига “маъмурий огоҳлантириш” таъсир чорасини киритишни назарда тутувчи қонун лойиҳаси президент топшириғига мувофиқ ишлаб чиқилганди.
