Эрон билан боғлиқ можаро ва Ҳормуз бўғозидан ҳаракатланиш чеклангани сабабли глобал нефть захиралари рекорд даражада қисқармоқда. Бу ҳақда йирик банклар ва таҳлилий компаниялар баҳоларига таяниб, Bloomberg хабар берди.
Таҳлилчилар дунё иқтисодиёти ўзининг асосий “захира жамғармасини” шиддат билан йўқотаётганидан огоҳлантирмоқда. Ҳормуз ёпилганидан кейин икки ой ичида дунё бир миллиард баррелдан ортиқ хом ашё етказиб беришдан маҳрум бўлди.
Моrgan Stanley маълумотларига кўра, 1 мартдан 25 апрелгача жаҳон нефть захиралари кунига тахминан 4,8 миллион баррелга камайди. Бу Халқаро энергетика агентлиги томонидан кузатувлар тарихида қайд этилган энг катта чораклик қисқаришдир. Пасайишнинг қарийб 60 фоизи хом нефтьга, қолган қисми эса нефть маҳсулотлари ҳиссасига тўғри келган.
JPMorgan компаниясининг хом ашё бозорлари бўйича тадқиқотлар раҳбари Наташа Каневанинг таъкидлашича, нефть захиралари глобал энергетика тизимининг “амортизатори” вазифасини ўтайди, бироқ уларнинг даражасини нолга тушириб бўлмайди. Чунки қувурлар ва терминаллар ишлаши учун минимал миқдор доимо сақланиши зарур.
JPMorgan таҳлилларига кўра, агар Ҳормуз бўғози яқин ҳафталарда ёпиқ қолса, июнь ойидаёқ ИҲТТ (Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилоти) мамлакатлари ”операцион стресс”га дуч келиши, сентябрга келиб эса захиралари критик даражагача тушиши мумкин. Ҳозирда Осиёнинг импортга қарам мамлакатлари — Индонезия, Вьетнам, Покистон ва Филиппин энг заиф бўғин бўлиб турибди. Трейдерлар ушбу ҳудудларда бир ой ичида ёқилғи тақчиллиги юзага келиши мумкинлигидан огоҳлантирмоқда.
Европада бир вақтнинг ўзида ёзги сайёҳлик мавсуми олдидан авиация ёқилғиси захиралари тез тугаб бормоқда. Insights Global маълумотларига кўра, Амстердам—Роттердам—Антверпен хабида керосин захиралари сўнгги олти йил ичидаги энг паст даражага тушди. АҚШ ҳам ўз захираларини сарфлашда давом этмоқда. Агар Вашингтон бозорга эълон қилинган ҳажмларни тўлиқ чиқарса, мамлакатнинг стратегик нефть захираси 1982-йилдан бери энг минимал кўрсаткичга тушиши мумкин.
АҚШда қазиб олиш ҳажми ошганига қарамай, нефть компаниялари бу захираларнинг қисқаришини тезда тўхтатиб бўлмаслиги ҳақида огоҳлантирмоқда. Ҳатто Ҳормуз бўғози очилган тақдирда ҳам, Форс кўрфазидан нефть етказиб бериш ҳажми одатдаги ҳолатига қайтиши учун узоқ вақт талаб этилади.
Уруш аллақачон нефть ва ёқилғи нархларининг кескин ошишига, инфляция босими кучайишига ва глобал рецессия хавфи ортишига сабаб бўлди. Жумладан, Ҳиндистонда суюлтирилган газ танқислиги кузатилмоқда, авиакомпаниялар парвозларни қисқартирмоқда, АҚШда бензин нархи ўсишда давом этмоқда. Таҳлилчиларга кўра, захиралар камайгани сайин нефть нархи янада кўтарилиши мумкин. Бу эса жаҳон бозорида ёқилғига бўлган талабнинг мажбурий тарзда пасайишига олиб келади.
