АҚШ президенти Дональд Трамп ва Хитой раиси Си Цзиньпин 30 октябрь куни Пусан шаҳридаги авиабазада учрашди. Икки томонлама музокаралар бир соат 40 дақиқа давом этди. Бу ҳақда BBC хабар берди.
Маълумотларга кўра, бу Трампнинг иккинчи президентлик муддати бошланганидан бери илк учрашувидир. Музокаралар АҚШ президенти жадвалида белгиланган вақтдан узоқроқ давом этди. Учрашув сўнгида сиёсатчиларнинг ҳеч бири расмий баёнот бермади. Бироқ кейинчалик Трамп 2026 йилда расмий ташриф билан Хитойга боришини эълон қилди.
Музокарлар олдидан Трамп Хитой раҳбарини кутиб олаётганида камералар олдида “жуда самарали учрашув” бўлишига умид қилаётганини айтди. Хитой раиси эса Трамп билан учрашувга қадар у билан уч марта телефонда гаплашганини ва хат алмашганини таъкидлади.
“Дунёнинг икки етакчи иқтисодиёти вақти-вақти билан келишмовчиликларни бошдан кечириши табиий ҳолдир”, деди Си Цзиньпин.
У АҚШ ва Хитой “дўст ва ҳамкор бўлиши кераклиги” ҳақида бир неча бор гапирганини эслатди.
“Бу тарих бизга ўргатган ва бугунги кун талаб қилаётган ҳақиқатдир”, дея таъкидлади у.
Шундан сўнг Си ва Трамп ёпиқ эшиклар ортида музокаралар олиб борди. АҚШ томонидан давлат котиби Марко Рубио, савдо вакили Жеймисон Грир, молия вазири Скотт Бессент, савдо вазири Ховард Латник, маъмурият раҳбари Сюзи Уайлз ва АҚШнинг Хитойдаги элчиси Девид Пердю иштирок этди.
Хитой делегацияси таркибига ташқи ишлар вазири Ван И, унинг ўринбосари Ма Чжаосюй, давлат кенгаши бош вазири ўринбосари Хе Лифен, маъмурият раҳбари Сай Си, савдо вазири Ван Вентао, Тараққиёт ва ислоҳотлар давлат қўмитаси раиси Чжен Шансзе кирди.
Музокараларда учта асосий масала муҳокама қилинди:
- Тарифлар: Трамп фентанил гиёҳванд моддаси таркибий қисмлари экспортига қарши курашда ҳамкорлик қилиш эвазига Хитойдан импорт божларини пасайтиришга тайёрлигини билдирди. Якунида АҚШ раҳбари импорт божларини 10 фоизга камайтирди.
- Камёб ер элементлари ва сунъий интеллект чиплари: Niviada каби компаниялар Хитойга юқори самарали чипларни сотишни хоҳлайди. Бироқ АҚШ буни миллий хавфсизлик масаласи деб билади, чунки бу чиплар Хитой томонидан ҳарбий мақсадларда ҳам қўлланиши мумкин. Ўз навбатида, Хитой дунёдаги нодир ер металлари ишлаб чиқаришининг катта қисмини назорат қилади. Бу металлар турли юқори технологияли маҳсулотларда кенг қўлланилади.
- TikTok: АҚШ молия вазири Скотт Бессент шу ҳафта Трамп ва Си саммитида TikTok тармоғининг Америка сегментини сотиш бўйича якуний келишувга эришилиши мумкинлигини айтган эди. Бироқ ўшандан бери бу битим шартлари ҳақида янги маълумотлар пайдо бўлмади.
Учрашув бошланишидан бир оз олдин Трамп АҚШнинг ядровий синовларини “зудлик билан” қайта бошлашни буюрганини айтди. У ҳозирда мамлакат “бошқа ҳар қандай давлатга қараганда кўпроқ ядро қуролига эга” эканини таъкидлади.
“Россия иккинчи ўринда, Хитой эса катта фарқ билан учинчи ўринда, аммо беш йил ичида у биз билан тенглашади”, деб ёзди АҚШ президенти Truth Social тармоғидаги саҳифасида.
