Тожикистондаги Роғун гидроэлектр стансияси қурилиш майдонидаги туннеллардан бирида тупроқ ва тошлар кўчиши юз берди. Ҳодиса 21 октябрь куни соат 16:15 атрофида ГЭС қурилишининг тўртинчи сатҳидаги туннелнинг “Б” сексиясида, сементлаш ишлари давомида юз берган. Бу ҳақда AsiaPlus нашри хабар берди.
Маълумотларга кўра, ҳодиса оқибатида беш нафардан ортиқ ишчи жароҳатланган. Бироқ жабрланганларнинг аҳволи ҳақида ҳозирча расмий маълумот эълон қилинмаган.
Станция ходимларидан бири туннел яқинидаги қояли ҳудудни қазиш ишлари давомида тупроқ ва тошлар тўпланиб қолганини айтган. Кейинчалик йиғилган сув таъсирида ушбу масса пастга оқиб тушган.
Ходим ҳодисани қурилиш сифати билан боғлиқ бўлмаган тасодифий воқеа деб атаган. Бироқ у ишчилар жабрлангани ҳақидаги маълумотни тасдиқламаган ҳам, инкор этмаган ҳам.
Хавфсизлик нуқтайи назаридан исмини ошкор қилишни истамаган гувоҳлар журналистларга ҳодиса оқибатида бир неча киши тупроқ остида қолиб кетганини билдирган.
Расмий муносабат
28 октябрь куни Тожикистоннинг саноат ва кончилик соҳасида ишлар хавфсизлиги устидан давлат назорати хизмати қурилаётган Роғун ГЭС туннелларидан бирида юз берган ҳодиса сабабини маълум қилди.
Идора ҳодисага техник сув йиғиш резервуарларидан бирининг ёрилиши сабаб бўлганини билдирди. Расмий маълумотга кўра, ҳеч ким жабрланмаган.
Давлат назорати хизмати ҳодиса 21 октябрь куни тахминан соат 16:15 да гидроэлектр стансиянинг тўртинчи сатҳидаги қурилиш туннелининг “Б” сексиясида, сементлаш ишлари давомида юз берганини маълум қилган. Резервуарнинг ёрилиши оқибатида техник сув туннелда ишлаётган ишчилар томон оқиб келган.
“Ҳодиса туннелнинг чиқиш қисмида, 32 ва 33-бермалар ҳудудида содир бўлган. Ўша вақтда у ерда Сино Ҳйдро субпудрат компанияси ходимлари ишлаб турган. Техник сув отилиб чиққач, улар сув оқими остида қолган”, дея изоҳ берган идора вакиллари.
Расмий маълумотларга кўра, туннелнинг ушбу қисмида сув йиғиш учун мўлжалланган иккита резервуар жойлашган. Юқоридаги резервуар ёрилгач, қуйи қисмдаги сув чиқариш резервуари ҳам шикастланган. Натижада иккала резервуардаги сув бир вақтнинг ўзида туннелнинг ишчилар турган қуйи қисмига оқиб тушган.
Давлат назорати хизмати ҳодиса оқибатида ГЭС ишчиларидан ҳеч бири жароҳат олмаганини таъкидлаган. Уларга биринчи тиббий ёрдам кўрсатилган, шундан сўнг ишчилар ўз вазифаларини бажаришга қайтган.
Давлат назорати хизмати ҳодиса сабабларини аниқлаш ва келгусида шунга ўхшаш ҳолатларнинг олдини олиш учун ишчи гуруҳ тузилганини маълум қилган. Мутахассислар сув йиғиш резервуарларининг техник ҳолати, анкер маҳкамлагичларининг ишончлилиги ҳамда ишлаб чиқариш обектларида хавфсизлик талабларига риоя этилишини ўрганмоқда.
ГЭС қурилишида аввал ҳам бахтсиз ҳодисалар юз берган
Роғун ГЭС қурилишидаги хавфсизлик масаласи аввалги йилларда ҳам кўтарилган. Жумладан, 2024 йил ноябрь ойида қурилиш майдонида юз берган авария оқибатида уч нафар ишчи ҳалок бўлган, яна бир киши жароҳатланган эди.
2025 йилда ҳам қурилиш хавфсизлиги юзасидан муҳокамалар давом этган. Лойиҳада иштирок этаётган Эрон компанияси ходимларидан бири сифатсиз материаллардан фойдаланилиши мумкинлигини билдирган. Бошқа бир ишчи эса халқаро молия ташкилотлари қурилиш сифатини ҳар куни текшириб боришини таъкидлаган.
Шу йили Тожикистон ҳукумати Роғун ГЭС қурилишида саккизта бахтсиз ҳодиса юз берганини маълум қилган. Бироқ ҳодисалар оқибатида қанча киши ҳалок бўлгани ёки жароҳатлангани очиқланмаган.
Роғун ГЭС қачон тўлиқ ишга туширилади?
Вахш дарёсида қурилаётган Роғун ГЭС Тожикистоннинг стратегик лойиҳаларидан бири ҳисобланади. Қурилиш якунлангач, баландлиги 335 метр бўлган тўғон дунёдаги энг баланд тўғонга айланиши кутилмоқда.
Станция ҳар бирининг қуввати 600 мегаватт бўлган олтита гидроагрегатдан иборат бўлади. Ҳозирда иккита агрегат ишламоқда, учинчи агрегатни 2027 йил сентябрь ойида ишга тушириш режалаштирилган.
Жаҳон банки лойиҳа учун 300 миллион доллар ажратган. Осиё тараққиёт банкидан эса яна 500 миллион доллар маблағ жалб этилиши кутилмоқда.
Роғун ГЭС қурилишини 2035 йилгача тўлиқ якунлаш режалаштирилган. Тожикистон ҳукумати станция ишга туширилиши мамлакатдаги электр энергияси тақчиллигини камайтиришга ёрдам беришига умид қилмоқда.
Ўзбекистонга электр экспорти
2025 йилда Ўзбекистон ва Тожикистон Роғун ГЕСда ишлаб чиқариладиган электр энергиясини Ўзбекистонга етказиб бериш бўйича битим лойиҳасини маъқуллаган эди.
Ҳужжатга кўра, электр энергиясининг нархи 1 кВт соат учун 3,4 АҚШ сенти этиб белгиланган бўлиб, иккинчи йилдан бошлаб ҳар йили 1 фоизга индексация қилинади. ГЭС қурилиши якунлангунча электр энергияси фақат вегетация даврида — 1 апрелдан 30 сентябргача етказиб берилади. Станция тўлиқ ишга тушгач, экспорт йил давомида амалга оширилиши режалаштирилган.
Битим 20 йилга мўлжалланган. Томонлардан бири муддат тугашидан камида олти ой олдин уни бекор қилиш истагини билдирмаса, ҳужжат яна 10 йилга автоматик узайтирилади.
