Хитойда каналар орқали инсонга юқиши мумкин бўлган янги вирус аниқланди. Олимлар уни Asian longhorned tick nairovirus — ALTNV деб атаган. Дастлабки тадқиқот натижаларига кўра, вирус иситма, кучли ҳолсизлик ва ошқозон-ичак тизими билан боғлиқ белгиларни келтириб чиқариши мумкин.
Тадқиқот натижалари нуфузли «New England Journal of Medicine» журналида эълон қилинган. Хитойлик олимлар кана билан контактдан кейин иситмаси кўтарилган 3163 нафар беморни текширган. Уларнинг 10,4 фоизида, яъни 328 нафарда ALTNV инфекциясига далиллар аниқланган. Бу натижа умумий аҳоли орасидаги тарқалиш кўрсаткичи эмас — тадқиқотда айнан кана таъсири бўлган ва иситма билан мурожаат қилган беморлар ўрганилган.
Олимлар янги вирусни ортонайровируслар туркумига киритган. У асосан каналар орқали тарқалиши аниқланган. Тадқиқот давомида Хитойнинг 15 та провинциясида йиғилган 47 428 та кана текширилганда, уларнинг 1,29 фоизида ALTNV РНКси топилган. Вирус айниқса Haemaphysalis longicornis — Осиё узуншохли канасида кўпроқ учраган.
ALTNV билан алоҳида зарарланган беморларда касаллик, асосан, гриппсимон белгилари билан намоён бўлган. Кузатилган беморларнинг 84 фоизида кучли ҳолсизлик, 80 фоизида ошқозон-ичак тизими билан боғлиқ муаммолар қайд этилган. Шунингдек, беморларнинг 38 фоизида тромбоцитлар миқдори камайган, 36 фоизида эса жигар фаолиятини кўрсатувчи аминотрансфераза ферментлари ошган.
Тадқиқотда муҳим жиҳатлардан бири — ALTNV бошқа кана орқали юқадиган вирус, яъни Dabie bandavirus билан бир вақтда учраши мумкинлиги аниқланган. Бундай қўш инфекция кузатилган 38 нафар беморда нафас олиш билан боғлиқ муаммолар ва буйрак фаолияти бузилиши алоҳида инфекцияланган беморларга нисбатан кўпроқ учраган. Уларнинг 7 нафари вафот этган. Бироқ тадқиқотда ALTNV билангина зарарланган 56 нафар беморнинг барчаси тўлиқ соғайган ва уларда кейинги асоратлар кузатилмаган.
Мутахассислар ALTNVни ҳозирча янги ўрганилаётган кана вируси сифатида баҳоламоқда. Илмий ишда вируснинг инсон саломатлигига узоқ муддатли таъсири ва кенгроқ тарқалиш хусусиятларини аниқлаш учун қўшимча тадқиқотлар зарурлиги таъкидланган. Шу боис.
Айни пайтда энг муҳим профилактика чораси — кана чақишидан сақланиш. Табиат қўйнида бўлганидан кейин кийим ва танада каналар бор-йўқлигини текшириш, ёпиқ кийим кийиш ва ҳимоя воситаларидан фойдаланиш кана орқали юқадиган инфекцияларнинг хавфини камайтиришга ёрдам беради.
Аммо ҳозирча ALTNVнинг Ўзбекистонга тарқалиш хавфини юқори деб баҳолаш учун асос йўқ. Вируснинг Ўзбекистонда мавжудлиги ёки маҳаллий каналар орқали тарқалаётгани ҳақида маълумотлар эълон қилинмаган. Бироқ каналар турли ҳудудларга тарқалиши мумкинлиги сабабли янги вируснинг эпидемиологик хусусиятларини ўрганиш ва энтомологик кузатувларни кучайтириш муҳим.
