Соғлиқни сақлаш вазирининг “Фармакологик воситалар ҳамда дори воситаларининг клиник тадқиқотларини ўтказиш тартиби тўғрисидаги низомни тасдиқлаш ҳақида”ги буйруғи Адлия вазирлигида рўйхатдан ўтказилди.
Мазкур ҳужжат фармакологик воситалар ва дори воситаларининг клиник тадқиқотларини ўтказишда ягона, халқаро талабларга мос ҳуқуқий механизмни жорий этишга қаратилган. Низом беморлар ҳаёти ва соғлиғини ҳимоя қилишни устувор вазифа сифатида белгилаб, дори воситаларининг хавфсизлиги ва самарадорлигини илмий асосда баҳолашни таъминлайди.
Эндиликда фармакологик воситалар ва айрим дори воситалари фақат ижобий натижа берган клиник тадқиқотлар асосида тиббиёт амалиётида қўлланиши мумкин. Шу билан бирга, ЖССТ томонидан қайта малакаланган ёки биоэквивалентлиги тан олинган воситалар учун клиник тадқиқот талаб қилинмайди. Бу ёндашув ортиқча бюрократик тўсиқларни камайтиради ва назоратни кучайтиради.
Клиник тадқиқотлар фақат Соғлиқни сақлаш вазирлиги тасдиқлаган базаларда, “Яхши клиник амалиёт” (GCP) стандартларига қатъий риоя қилган ҳолда амалга оширилади. Жараён лаборатория синовлари, ҳужжат экспертизаси, мустақил экспертлар хулосаси ва Этика қўмитаси баҳосини ўз ичига олади.
Низом иштирокчиларнинг ҳуқуқларини ҳимоя қилади: тадқиқот фақат ихтиёрий бўлиб, иштирокчи ҳар қандай босқичда лойиҳадан чиқиш ҳуқуқига эга. Вояга етмаган ёки муомалага лаёқатсиз шахслар иштирокида эса қонуний вакилларнинг ёзма розилиги талаб қилинади.
Ножўя таъсирлар ёки бемор ҳаётига хавф юзага келганда тадқиқот тўхтатилади, бемор манфаатлари устувор ҳисобланади. Якуний клиник ҳисобот экспертизадан ўтказилгач, дори воситасини амалиётга жорий этиш масаласи кўриб чиқилади.
Шунингдек, ишлаб чиқарувчилар ва ариза берувчилар клиник тадқиқот харажатларини қоплаш, субъектларни суғурталаш, ҳужжатларни тайёрлаш ва мониторингни ташкил этиш бўйича юқори масъулиятга эга.
Ўзбекистонда 2025-йилда дори воситаларини ўзбошимчалик билан шифокор тавсиясисиз қабул қилиш ортидан тез тиббий ёрдамга мурожаатлар кўпайган. Шундан 418 та ҳолатда анафилактик шок юзага келган. 7 017 та ҳолатда доридан заҳарланиш ташхиси қўйилган, заҳарланиш шок ҳолатигача бормаган.
