NASA сайёралараро миссиялар тарихида янги саҳифа очиб, Марсда миссия бажарадиган фазогирларни озиқ-овқат билан таъминлашга қаратилган Mars to Table (Марсдан дастурхонгача) халқаро танловини эълон қилди. Ушбу лойиҳа қизил сайёрада барқарор озиқ-овқат тизимини яратишни кўзда тутади. Бу ҳақда Deep Space Food Challenge сайтида маълум қилинди.
Танлов шартлари ва мукофот жамғармаси
Иштирокчилар аниқ сони белгиланмаган гуруҳ учун икки ҳафталик овқатланиш режасини ва Марс шароитида маҳсулот етиштириш тизимини ишлаб чиқиши лозим. Танловнинг умумий мукофот жамғармаси 750 000 долларни ташкил этади, бироқ пул мукофотларига фақат АҚШ фуқаролари даъвогарлик қилиши мумкин:
- 1-ўринга 300 000 долларгача;
- 2-ўринга 200 000 долларгача;
- 3-ўринга эса 100 000 долларгача мукофот берилади.
Бундан ташқари, махсус номинациялар ҳам мавжуд бўлиб, муайян йўналишлардаги ютуқлар учун 50 000 долларлик учта мукофот ҳам белгиланган. Танловда дунёнинг исталган нуқтасидан жамоалар иштирок этиши ва NASA эътирофига (ғолиб ва совриндор мақоми) сазовор бўлиши мумкин, бироқ уларга пул мукофоти тўланмайди. Танловда қатнашиш учун аризалар 21 августгача қабул қилинади. Ғолиблар сентябрь ойида эълон қилинади.
Ташкилотчиларнинг таъкидлашича, лойиҳа экстремал шароитларда ресурслардан максимал самарали фойдаланган ҳолда озиқ-овқат етиштириш йўлларини изламоқда. Бу технологиялар келажакда Ер юзидаги озиқ-овқат муаммоларини ҳал қилишда ҳам қўл келади. Танлов ҳақида батафсил маълумотни ушбу ҳавола орқали билиб олиш мумкин.
Трампнинг улкан режалари ва Марс миссияси
АҚШ президенти Дональд Трамп Марсга биринчи бўлиб америкалик қадам қўйишига ваъда берган. Унинг режасига кўра, икки йилдан сўнг астронавтлар Ойга қайтади. 2030 йилга бориб эса Ойда доимий ишловчи атом энергияси билан таъминланган база қурилади.
Жорий 2026 йилнинг келгуси ойларида ушбу технологияларни синовдан ўтказувчи Artemis II миссиясини учириш режалаштирилган. Айни пайтда, NASA 2030 йилларда Марсга инсон юборишни режалаштирган. Шунингдек, олимлар ҳозирда лазерли алоқа тизимлари ва Марсда кислород ишлаб чиқариш усулларини ишлаб чиқмоқда.
