Жорий йил январь-октябрь ойларида Ўзбекистонга муҳожирлар 15,8 миллиард доллар юборди. Бу ҳақда Марказий банк департаменти директори ўринбосари Азизбек Ҳайитов маълум қилди.
Жорий йил 20 ноябрь куни Тошкент шаҳрида “Молиявий инклюзивлик ва ижтимоий-иқтисодий барқарорликни оширишда халқаро пул ўтказмаларининг аҳамияти” мавзусида давра суҳбати ўтказилди. IFAD фондининг REMIT PRIME дастури кўмагида ташкил этилган тадбирда Азизбек Ҳайитов пул ўтказмалари билан боғлиқ айрим статистик рақамларни айтди. Марказий банк вакили сўзларига кўра, мамлакатга пул ўтказмалари миқдори сезиларли ортиб бормоқда.
2025 йил январь–октябрь ойларида Ўзбекистонга пул ўтказмалари ҳажми 15,8 миллиард долларни ташкил этди. Бунда тушумлар ҳажми 2024 йил мос даврига нисбатан 25 фоизга ўсди. Мазкур операцияларнинг 53 фоизини минг долларгача бўлган пул ўтказмалари ташкил қилди, деди мутахассис.
Таҳлил қилинишича, 2023-йилда республикага муҳожирлар 11,4 миллиард доллар, 2024-йилда 15 миллиард доллар пул юборган. Бунда жорий йилнинг ўн ойлик кўрсаткичи ўтган даврлардаги йиллик рақамлардан ҳам юқори ўсган. Пул оқимларининг 78 фоизи Россиядан, қолган қисми Қозоғистон, АҚШ, Жанубий Корея, Туркия, Буюк Британия, Европа Иттифоқи ва бошқа давлатлардан келмоқда.
Жорий йилги тушумларнинг 8,3 миллиард доллари анъанавий пул ўтказиш тизимлари (“Золотая Корона”, Western Union, MoneyGram) орқали жўнатилган. Қолган 7,1 миллиард доллари картадан картага (P2P) тўғридан тўғри ўтказмалар орқали келган. Яна 363 миллион доллари эса Swift банк ўтказмалари ҳисобланади.
Ҳозирда барча ўтказмаларнинг 45 фоизи P2P канали орқали амалга оширилмоқда. Бу норасмий, тартибга солинмаган оқимларнинг секин-аста расмий, шаффоф банк тизимига ўтганини кўрсатади, деди Марказий банк вакили.
Ўрганишларга қараганда, пул ўтказмалари оқимининг ошишига меҳнат миграцияси йўналишларидаги ижобий тенденциялар ижобий таъсир қилмоқда. Масалан, муҳожирларни қабул қилувчи давлатларда иқтисодий фаоллик, миллий валюталар мустаҳкамланиши, меҳнатга талаб юқорилиги каби омиллар мавжуд. Ўз навбатида мигрантлар географиясида юқори даромадли давлатлар улушининг кўпайиши ҳам тушумлар ортишига сезиларли туртки беряпти. Бу тенденция жорий йил январь–октябрь ойларида Ўзбекистонга юборилган пул ўтказмаларида ҳам акс этган. Жумладан, Ирландиядан келган пул ўтказмалари 2,8 баравар, Литвадан 65 фоизга, Буюк Британиядан 51 фоизга, Нидерландиядан тушумлар 46 фоизга ошган.
Азизбек Ҳайитовнинг айтишича, Марказий банк хориждан юборилган пулларни олувчи 24 минг киши ўртасида сўров ўтказган. Жавобларга кўра, маблағларнинг 58 фоизи мигрантлар оила аъзоларининг кундалик харажатларига сарфланади. Яна 18 фоизи кредит тўловларига, 12 фоизи жамғармаларга йўналтирилади. Пулларнинг 12 фоизи кўчмас мулк сотиб олишга, 2 фоизи бизнес ва бошқа эҳтиёжларга ишлатилади.
Жаҳон банки маълумотларига кўра, 2024-йилда дунё бўйича энг кўп халқаро пул ўтказмалари Ҳиндистонга келиб тушган — 138 миллиард доллар. Бу маблағ мамлакат ялпи ички маҳсулоти ҳажмининг 3,5 фоизига тенг бўлган. Ўтган йили яна қатор мамлакатлар мигрантлар юборган йирик маблағларни қабул қилган. Масалан, Мексикага 68 миллиард доллар, Хитойга 31 миллиард доллар, Филиппинга 40 миллиард доллар, Покистонга 35 миллиард долларлик пул ўтказмалари амалга оширилган.
