Сибирнинг жануби-шарқидаги қадимий қабристонлардан топилган ДНК таҳлили инсоният тарихида вабо касаллиги жуда эрта, тахминан 5 500 йил аввал ҳам мавжуд бўлганини кўрсатди. Бу ҳақдаги тадқиқот CNN’да эълон қилинди.
Бу топилма касалликнинг келиб чиқиши ва унинг қадимги жамиятларга таъсири ҳақидаги илмий қарашларни сезиларли даражада ўзгартириши мумкин.
Олимлар Байкал кўли атрофидаги неолит даврига оид қабристонларда дафн этилган инсон қолдиқларини ўрганган. Таҳлиллар шуни кўрсатдики, 46 нафар қадимий одамдан 18 тасида ўлат бактерияси излари аниқланган. Бу эса кичик, кўчманчи овчи-йиғувчи жамоалар орасида касаллик кенг тарқалган эпидемия даражасида бўлганини билдиради.
Олимларнинг аниқлашича, ушбу қабристонларда кўплаб болалар ва ўсмирлар дафн этилган бўлиб, уларнинг ўлим сабаби узоқ вақт давомида номаълум бўлиб келган. ДНК тадқиқотлари эса бу ўлимларнинг асосий сабабларидан бири вабо бўлганини кўрсатди. Баъзи қабрларда бир оилага мансуб болалар бир вақтда вафот этгани аниқланган, бу эса касалликнинг оила аъзолари ўртасида ҳам тез тарқалганини кўрсатади.
Илгари олимлар энг қадимги вабо штаммлари тахминан 3 800 йил аввал пайдо бўлган деб ҳисоблаган эди. Аммо янги топилмалар бу бактерия анча олдинроқ даврларда ҳам мавжуд бўлганини исботламоқда. Бу эса ўлат касаллиги эволюцияси ва унинг инсониятга таъсири ҳақидаги тушунчаларни қайта кўриб чиқишга мажбур қилмоқда.
Тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, касалликнинг асосий манбаи ўша ҳудудда яшовчи ҳайвонлар бўлган. Одамлар бу ҳайвонларни овлаш, терисини шилиш ва гўштини ишлатиш жараёнида бактерияни юқтириб олган бўлиши мумкин.
Олимларнинг таъкидлашича, вабонинг бундай қадимги ва кенг тарқалган шакли илгари ўйланганидан ҳам хавфли бўлган. У ҳатто касалликни бурга (бўргалар) орқали тарқатиш механизми тўлиқ шаклланмаган даврда ҳам инсонлар орасида юқиши мумкин бўлган.
Тадқиқот натижалари вабо касаллигининг келиб чиқиши Марказий ёки Шимолий Осиё ҳудудларига бориб тақалиши мумкинлигини кўрсатмоқда. Шунингдек, бу касалликнинг қадимги овчи-йиғувчи жамиятлар орасида ҳам йирик эпидемиялар келтириб чиқаргани аниқланмоқда.
Олимлар бу касалликнинг инсоният тарихидаги эволюцияси ва унинг минг йиллар давомида турли ҳудудларга қандай тез тарқалганини ўрганмоқда.
