Астрономлар жамоаси янги, ноодатий усул ёрдамида икки юлдузли тизим атрофида айланувчи 27 та “номзод сайёра”ни аниқлаганини маълум қилди. Бу ҳақда “Euronews” хабар берди.
Қайд этилишича, кўзга кўринмас бу майда ўзгаришлар илгари ҳеч ким кўрмаган сайёранинг гравитацион изи бўлиши мумкин. Одатда янги сайёралар юлдуз олдидан ўтганда унинг ёруғлиги пасайиши орқали транзит усули билан топилади. Аммо бу тадқиқотда олимлар бошқача ёндашувни қўллаб, икки юлдуз бир-бирини ёпиб ўтётгандаги вақтда жуда кичик ўзгаришларни кузатган. Ана шу майда вақт силжишлари тизим атрофида айланётган кўринмас сайёранинг гравитацион таъсирини кўрсатиши мумкин.
Тадқиқотга Янги Жанубий Уэльс университети докторанти ва SETI институти тадқиқотчиси Марго Торнтон раҳбарлик қилган. Унда NASA’нинг Transiting Exoplanet Survey Satellite (TESS) космик телескопи маълумотлари таҳлил қилинган.
Сайёраларни топишнинг янги усули
Кўпчилик маълум икки юлдузли сайёралар, яъни икки юлдуз атрофида айланувчи дунёлар одатда юлдуз олдидан ўтиб, унинг ёруғлигини пасайтирганда аниқланади. Бу ҳолат машҳур “Star Wars: A New Hope” фильмидаги Татуин сайёрасидаги икки қуёш ботиши манзарасини эслатади. Бироқ бу усул фақат тизим Ерга нисбатан аниқ мослашган ҳолда жойлашган бўлса иш беради. Агар бундай бўлмаса, сайёрани бу усул билан кўришнинг имкони йўқ.
Янги тадқиқот эса “апсидал прецессия” деб аталувчи ҳодисага асосланади. Бу икки юлдуз орбитасининг вақт ўтиши билан аста-секин бурилиши билан боғлиқ. Агар икки юлдузли тизим атрофида сайёра бўлса, унинг гравитацияси юлдузлар бир-бирини ёпиб ўтаётган вақтда жуда нозик, лекин ўлчаш мумкин бўлган ўзгаришларга сабаб бўлади. NASA’нинг TESS телескопи орқали йиллар давомида тўпланган маълумотларда ана шу майда вақт силжишларини кузатиб, олимлар сайёраларни тўғридан-тўғри кўрмасдан туриб ҳам уларнинг мавжудлигини аниқлашга муваффақ бўлган.
